RaboResearch - Economisch Onderzoek

Hoop en onwetendheid

Column

Delen:

De economische groei over een periode van tien jaar goed voorspellen is haast ondoenlijk. Dat geldt voor een land als Nederland, laat staan voor een groep van landen. Toch hebben we net een uitgebreide Special uitgebracht over het groeiperspectief van de eurozone. Wij komen uit op een groeiverwachting van 1% economische groei per jaar voor de komende tien jaar, waarbij de risico’s vooral neerwaarts zijn. Ik heb het idee dat we daarmee niet negatief zijn. Eerder optimistisch.

Een aantal factoren remt de groeiverwachting de komende jaren. Demografische tegenwind, in de vorm van vergrijzing, zal in een land als Duitsland de groei behoorlijk drukken. Daarmee verliest Duitsland de trekkersrol die het nu heeft vermoedelijk. Private schuldafbouw, met name in landen met de grootste problemen de afgelopen jaren, heeft nog een lange weg te gaan. In dit Themabericht hebben we dat verder uitgewerkt. En wat we eerst gegroeid zijn op de pof, moeten we nu terugbetalen. Dit geldt ook voor publieke schuldafbouw. De groei van de overheidsschuld is enigszins tot staan gebracht, maar een echte daling is er nog niet echt.

De grootste onbekende bij de economische groeiverwachting is de technologische vooruitgang. En laat dat nu juist het deel van de economische groei zijn waar we het de komende jaren van moeten hebben.

Nu zijn er twee opties om te gaan met deze onzekerheid en voor een deel ook onwetendheid. De ene is hopen op een hogere groei van de arbeidsproductiviteit dan op basis van wat we hebben meegemaakt in de eurozone de afgelopen jaren. Dat is natuurlijk mogelijk. En de vaak zelfverklaarde optimisten vinden dat we dat moeten doen. Zij verwijzen naar de ongekende technologische vooruitgang en wat er nog allemaal in de pijplijn zit aan vooruitgang. Met betrekking tot vooruitgang ben ik het daar helemaal mee eens. Maar lang niet alle vooruitgang is economische groei. Denk bijvoorbeeld aan ICT-technologie die leidt tot het steeds meer vrij beschikbaar komen van informatie. Een grote vooruitgang voor veel consumenten, maar voor hele sectoren, zoals boekwinkels of uitgevers, een groot probleem. En in termen van economische groei niet een duidelijke toename.

Een andere mogelijkheid om hier mee om te gaan is te kijken naar een historisch gemiddelde van arbeidsproductiviteit. Dat is wat wij ook gedaan hebben. Dan komen we, ook rekening houdend met demografie, op een potentiële groei in de eurozone van ongeveer 1% per jaar. En wellicht is dit nog aan de hoge kant. Het lage investeringsniveau van de laatste jaren is daarbij een risico, evenals de hoge en langdurige werkloosheid in delen van de eurozone. Want wat op dit moment heel moeilijk is in te schatten, is wat het verschil is tussen de huidige productie en het maximaal mogelijke, de output gap. In deze Special gaan we daar uitgebreid op in.

Al deze onzekerheid is geen reden om niets te zeggen over de toekomst. Voor het te voeren beleid is dit namelijk zeer relevant. Een lage potentiële groei tezamen met problemen aan de vraagkant vraagt om de economie hiertegen resistent te maken. En daarbij komt een dubbele boodschap: op langere termijn is bijvoorbeeld een tekortdoelstelling voor de overheid veel te ruim, terwijl op korte termijn juist extra overheidsstimulering wellicht tezamen met monetaire financiering uiteindelijk de enige mogelijkheid kan blijken te zijn. En ja, dat weten we ook niet. Maar onwetendheid moet niet leiden tot passiviteit. En alleen hoop levert geen groei op.

Delen:
Auteur(s)
Hans Stegeman
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven