RaboResearch - Economisch Onderzoek

Recente zwakte Duitse economie vooralsnog tijdelijk van aard

Economisch commentaar

Delen:
  • Recent uitgekomen cijfers tonen economische zwakte in Duitsland aan
  • Deze zwakte concentreert zich in de maakindustrie
  • Tijdelijke factoren beïnvloeden de cijfers sterk
  • De op het binnenland gerichte dienstensector doet het vooralsnog goed

De maakindustrie heeft het zwaar…

Na de zeer positieve cijfers over juli waren de cijfers over augustus uitermate teleurstellend. De industriële productie daalde in augustus 4,0% m-o-m na een stijging van 1,6% in de maand daarvoor. Ook de orderontvangst voor de maakindustrie viel tegen. Wederom volgden negatieve cijfers in augustus (-5,7%) de zeer positieve data voor juli (+4,9% m-o-m). Als we kijken naar de trend (de driemaandscijfers) in plaats van naar deze afzonderlijke maanden, dan valt echter op dat het momentum negatief is, maar dat het tempo van de krimp nog zeer beperkt is in vergelijking met 2009 of 2011 (figuur 1). Eenzelfde verhaal geldt ook voor de exportcijfers (figuur 2), waarbij we moeten opmerken dat deze data altijd uitermate volatiel zijn. Voorzichtigheid bij het interpreteren ervan is dus geboden. De verwachtingen voor de economische groei in het derde kwartaal zullen echter wel naar beneden toe moeten worden bijgesteld. 

Figuur 1: Maakindustrie heeft het zwaar
Figuur 1: Maakindustrie heeft het zwaarBron: Macrobond
Figuur 2: Exportkrimp is breed gedragen
Figuur 2: Exportkrimp is breed gedragenBron: Macrobond

… maar daar moeten geen al te grote conclusies aan verbonden worden

Er zijn veel tijdelijke factoren in het spel die de cijfers in augustus negatief hebben beïnvloed. Hierbij gaat het om het tijdstip van de zomervakantie in Duitsland die met een week was verschoven ten opzichte van het vorige jaar. Dit heeft geleid tot hogere productie- en exportcijfers in juli en de daaropvolgend slechtere cijfers in de huidige maand. Waarschijnlijk kan dit effect maar een gedeelte van de neergang in augustus verklaren.

Figuur 3: Producentenvertrouwen daalt in de maakindustrie
Figuur 3: Producentenvertrouwen daalt in de maakindustrieBron: Macrobond

Een andere tijdelijke factor is het conflict tussen Oekraïne en Rusland. De recent uitgekomen harde data bevatten voor het eerst de effecten van de opgelopen spanningen na de ramp met de MH17 en de daaropvolgende sancties. Het producentenvertrouwen loopt altijd voor op de harde data en liet vorige maand al een flinke daling zien als gevolg van het conflict (figuur 3). Als het conflict en de daarbij behorende sancties zich niet verder uitbreiden, dan zal dit effect op het sentiment tijdelijk van aard zijn.

Tevens blijven de economische groeiverwachtingen voor de VS en het VK positief, en verwachten wij ook nog steeds een langzaam aantrekkend herstel in de eurozone. Tegelijkertijd is de euro ten opzichte van de dollar en een groot aantal andere munten sterk gedeprecieerd. Dit kan de Duitse export een zetje in de rug geven, aangezien de relatieve prijs van Europese goederen daalt. Te midden van de huidige zwakte van de export en de maakindustrie is het vertrouwen van de dienstensector positief gebleven (figuur 3).

De vooruitzichten voor de private consumptie zijn positief

Dat het sentiment in de dienstensector nog wel positief is, is te danken aan de positieve vooruitzichten voor de binnenlandse vraag. Het GfK consumentenvertrouwen is in de afgelopen maanden wel gedaald, maar ligt nog steeds op een hoog niveau. De daling van het consumentenvertrouwen is zo goed als volledig te verklaren door het gekelderde vertrouwen van de consument in de algemene economische situatie (figuur 4). Opmerkelijk is dat de Duitse consument nog steeds veel vertrouwen heeft in de eigen inkomensontwikkeling en is daarom ook nog steeds bereid om grote aankopen te doen.

Dit is mede te danken aan de krappe arbeidsmarkt. Het werkloosheidspercentage ligt op een historisch laag niveau (6,7% in september, nationale definitie). De zeer sterke stijging van de nominale lonen weerspiegelt dit. Aangezien de inflatie nog steeds erg laag is, leidt dit tot een sterke stijging van de koopkracht (figuur 5). Ook in het komende jaar verwachten wij een sterke loonontwikkeling. In de cao-onderhandelingen is meestal een loonsverhoging van 3% of meer afgesproken voor 2015. De vraag blijft uiteraard of de Duitse consument het extra inkomen ook gaat uitgeven. De lage rente maakt het alternatief, sparen, niet aantrekkelijk. Wij zijn daarom optimistisch over de ontwikkeling van de private consumptie in de komende kwartalen. 

Figuur 4: GfK consumentenvertrouwen nog steeds op een hoog niveau
Figuur 4: GfK consumentenvertrouwen nog steeds op een hoog niveauBron: Macrobond
Figuur 5: reële lonen stijgen sterk
Figuur 5: reële lonen stijgen sterkBron: Macrobond
Delen:
Auteur(s)

naar boven