RaboResearch - Economisch Onderzoek

Herfst

Column

Delen:

Na een mooie nazomer is het buiten ineens een stuk frisser en soms zelfs herfstachtig guur geworden. Jammer. Maar binnen op de bank met de kachel aan, of onder een dekentje, is het dan juist aangenaam warm. Althans, dat zou je hopen.

Zoals wel vaker laat de economie zich ook nu goed met het weer vergelijken. Lagere groei in de opkomende markten zorgt ervoor dat de mondiale economische temperatuur wat gematigd is. Door de onrust vanwege de situatie in Rusland/Oekraïne en IS in het Midden-Oosten is het naast de lagere temperatuur ook nog een stuk guurder. In onze belangrijkste handelspartner Duitsland is de groei in de maakindustrie daardoor sterk afgekoeld. Een economisch gezegde luidt dat als Duitsland niest, Nederland verkouden wordt.

Die relatie tussen Nederland en Duitsland past bij de basale economische wijsheid dat wij als kleine open economie sterk afhankelijk zijn van de export. Ik hoor het anderen en mezelf vaak zeggen. Maar omdat het zo vaak wordt gezegd, heeft het belang van de uitvoer voor de Nederlandse economie ietwat mythische proporties gekregen. De sterke afhankelijkheid geldt vooral in vergelijking met andere landen. Maar ook voor Nederland is alleen varen op de uitvoer geen recept voor succes. Wat er gebeurt als de binnenlandse vraag het laat afweten, hebben we in de afgelopen jaren ondervonden.

De uitvoer van goederen en diensten is goed voor ongeveer een derde van de economische activiteit; de laatste jaren door de binnenlandse problemen nog iets meer. Twee derde van het bruto binnenlands product wordt dus geproduceerd om te voldoen aan de binnenlandse vraag ten behoeve van consumptie en investeringen door Nederlandse huishoudens, bedrijven en de overheid. Dat de Nederlandse economie in de afgelopen jaren van dalende consumptie en investeringen niet groeide terwijl de uitvoer wel toenam, is dan ook niet verwonderlijk. Door de onrust in de wereld hangt op dit moment vooral veel onzekerheid boven de vooruitzichten voor de Nederlandse uitvoergroei.

Het goede nieuws is dat de economische binnentemperatuur ten opzichte van de voorgaande jaren aanzienlijk is verbeterd. Terwijl het consumentenvertrouwen in de afgelopen maanden daalde door de geopolitieke onzekerheid bleef het oordeel over de eigen financiële situatie en daarmee de koopbereidheid van consumenten op peil. Het vertrouwen in de woningmarkt steeg onverstoord door naar het hoogste punt van de afgelopen tien jaar. Het vertrouwen van ondernemers in de bouwnijverheid steeg ook verder en bereikte in september het hoogste punt sinds begin 2009. Door het herstel op de woningmarkt en de stijging van het reëel beschikbare huishoudinkomen zullen de particuliere consumptie en de woninginvesteringen naar verwachting gaan stijgen. Daardoor zullen de binnenlandse bestedingen het voorzichtige economische herstel dat een jaar geleden is ingezet langzaam maar zeker voor een steeds groter deel gaan dragen. In tegenstelling tot de afgelopen jaren is de Nederlandse economie daardoor momenteel iets beter bestand tegen de gure omstandigheden in de buitenwereld.

Overigens blijven de vooruitzichten voor de uitvoergroei ondanks de herfstachtige omstandigheden in de wereldeconomie nog wel gunstig. De negatieve effecten van de Russische sancties op het producentenvertrouwen in Europa zullen, als deze niet worden uitgebreid, waarschijnlijk tijdelijk zijn. Bovendien zet de economische groei in de VS en het VK in redelijk hoog tempo door terwijl de euro ten opzichte van de dollar, het pond en een groot aantal andere munten de laatste maanden fors in waarde is gedaald. Daardoor worden Europese goederen relatief goedkoper op de wereldmarkt. Dat fungeert als een paraplu bij het natte weer. Samen met de wat aangenamere omgeving van de binnenlandse economie komen we zo de herfst wel door.

Delen:
Auteur(s)

naar boven