RaboResearch - Economisch Onderzoek

Indonesië: Een goed begin is het halve werk

Economisch commentaar

Delen:
  • De nieuwe Indonesische president Widodo verhoogt vlak na aantreden de brandstofprijzen
  • Dit is een belangrijke stap op weg naar hervormingen
  • Vooralsnog lijkt dit te gebeuren zonder politieke onrust

De Indonesische overheid heeft de subsidies op brandstoffen verlaagd, waardoor benzine- en dieselprijzen aan de pomp sterk zijn gestegen. Om de daaruit volgende hogere inflatiedruk te beteugelen, verhoogde de centrale bank van Indonesië de rente. Deze eerste maatregel van de nieuwe president van Indonesië, Joko Widodo, laat zien dat hij bereid is om de hoognodige hervormingen door te voeren, ook als deze politiek zeer gevoelig zijn. Een goed begin.

Verhoging van zeer lage brandstofprijs

Op 17 november kondigde Widodo de subsidieverlaging aan. Een liter benzine kost nu 8.500 roepia, een liter diesel 7.500 roepia. Vrijwel direct na de aankondiging ontstonden er lange rijen bij benzinepompen in Indonesië. Begrijpelijk, want als gevolg van de subsidieverlaging stijgt de prijs van benzine en diesel aan de pomp met 2.000 roepia, een verhoging van gemiddeld 33%. Ook na de verhoging behoren de brandstofprijzen in Indonesië echter tot de laagste in de wereld. Omgerekend naar euro’s 56 eurocent per liter benzine en 49 eurocent per liter diesel.

Subsidies houden de brandstofprijzen in Indonesië laag en stuwen de consumptie van brandstof op. Indonesië is een grote olieproducent. Maar de grote vraag naar brandstof zorgde ervoor dat Indonesië sinds 2005 een netto olie-importeur is. Deze olie-importen drukken op de lopende rekening van de betalingsbalans, en deze staat de afgelopen jaren mede daardoor in het rood. 

Druk op overheidsuitgaven

Het garanderen van een vaste lage brandstofprijs met behulp van subsidies vormt een belangrijke post in het overheidsbudget. Voor 2015 stond bijvoorbeeld 23 miljard dollar gereserveerd voor uitgaven aan brandstofsubsidies. Dit is gelijk aan 13,5% van de totale overheidsuitgaven en ongeveer 2,5% van het BBP, terwijl een begrotingstekort van rond de 2% van het BBP werd verwacht. Door de subsidieverlaging zal Indonesië volgend jaar naar verwachting rond de 8 miljard dollar minder aan brandstofsubsidies besteden. De uiteindelijke besparing hangt echter ook af van de internationale olieprijs en de wisselkoers. De besparing op brandstofsubsidies zal volgens Widodo worden besteed aan hoognodige investeringen in infrastructuur, onderwijs en gezondheidszorg. Het afbouwen van brandstofsubsidies ten gunste van dergelijke investeringen is een slimme zet, want het groeipotentieel van Indonesië wordt op die manier vergroot. 

Korte-termijnleed

Op de korte termijn zal de subsidiehervorming echter wel wat leed veroorzaken. Vooral omdat de hogere brandstofprijzen de inflatie de komende maanden met naar verwachting 2 procentpunten zullen doen stijgen, naar ruim 7% jaar-op-jaar. De centrale bank hield een paar uur na de aankondiging een speciaal ingelaste vergadering, waarin zij besloot de rente met 0,25 procentpunt te verhogen naar 7,75%. Hierbij merken we op dat de centrale bank de rente in afwachting van de deze week aangekondigde subsidieverlaging niet naar beneden heeft aangepast, ondanks dat de inflatie de afgelopen maanden was gedaald naar rond de 4% (figuur 1) wat binnen de inflatiedoelstelling (4,5% ± 1%) van de centrale bank valt.

Politiek gezien is een verlaging van de subsidies op brandstof een zeer gevoelig onderwerp. In 1998 waren subsidieverlagingen –toen onder druk van het IMF ten tijde van de Aziëcrisis– een van de oorzaken van de protesten die Suharto ten val brachten nadat hij meer dan dertig jaar aan de macht was geweest. Ook waren er felle protesten naar aanleiding van de verlaging van de brandstofsubsidies door voormalig president Yudhoyono medio vorig jaar. Deze keer was de reactie echter minder explosief. Er waren weliswaar enkele kleine protestacties, maar vooralsnog geen grootschalige demonstraties. 

Figuur 1: Centrale bank verhoogt rente om verwachte inflatie te beteugelen
Figuur 1: Centrale bank verhoogt rente om verwachte inflatie te beteugelenBron: Macrobond

De hogere rente zal op zeer korte termijn een licht neerwaartse druk op de BBP-groei uitoefenen. Hier staat tegenover dat het vertrouwen van investeerders in de Indonesische economie door de subsidieverlaging is toegenomen en de overheid haar geld volgend jaar zal aanwenden voor meer productieve doeleinden. Dit zal de groei in 2015 ten goede komen en we verwachten dan ook een aantrekkende groei in 2015. Naar rond de 5,5%. 

Positief signaal

Al met al is de eerste grote hervorming van president Widodo, binnen een maand na zijn aantreden, een belangrijk positief signaal dat de nieuwe president bereid is om hoognodige maar politiek moeilijke hervormingen door te voeren. Hiermee komt hij niet alleen zijn verkiezingsbelofte na, het is ook een signaal dat we de komende jaren op meer hervormingen kunnen rekenen. Dit zal zowel de economie als de bevolking van Indonesië ten goede komen. Financiële markten reageerden dan ook positief op de aankondiging. Als de hervorming van de brandstofsubsidie zonder noemenswaardige incidenten verloopt, en daar ziet het vooralsnog naar uit, betekent dat een goede start voor de kersverse president. En… een goed begin is het halve werk.

Delen:
Auteur(s)

naar boven