RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: export hapert, private consumptie herstelt zich

Conjunctuurbeeld

Delen:
  • Zwakke exportontwikkeling in juli en augustus
  • Positief sentiment onder producenten duidt op groei maakindustrie
  • Consumentenvertrouwen en consumptie laten herstel zien
  • Herstel op woningmarkt en arbeidsmarkt zet door

Na een toename van het reële Bruto Binnenlands Product (BBP) met 0,7% ten opzichte van een kwartaal eerder in het tweede kwartaal, drukte een zwakke ontwikkeling van het exportvolume de BBP-groei in het derde kwartaal van dit jaar. Voor heel 2014 gaan wij uit van een BBP-groei van ¾% (tabel 1). In 2015 zet de groei verder door als gevolg van een aantrekkende export en een toename van de private consumptie. Wel beschouwen wij zowel het conflict in Oekraïne/Rusland als de ontwikkeling rond IS in het Midden-Oosten als neerwaartse risico’s voor deze ontwikkeling.

Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens NederlandBron: CBS, Rabobank

Voor de rest van het jaar verwachten wij een gematigde toename van het productievolume van de maakindustrie. Door het weer toegenomen vertrouwen en een toename van het reëel beschikbare inkomen voorzien we dat ook de consumptie gematigd zal groeien.

Zand in de groeimotor export

De relatief hoge groei van het BBP in het tweede kwartaal is vooral veroorzaakt door normalisatie van de gasproductie ten opzichte van een kwartaal eerder. De export had hier ook baat bij, en nam daardoor seizoensgecorrigeerd met 1,2% toe ten opzichte van het eerste kwartaal. In het derde kwartaal heeft de export zich echter een stuk zwakker ontwikkeld (figuur 1). Het seizoensgecorrigeerde exportvolume van Nederlandse goederen daalde zowel in augustus als in juli ten opzichte van de maanden daarvoor. Deze zwakke ontwikkeling is mede veroorzaakt door de onrust in Oekraïne/Rusland en het fragiele herstel van de eurozone. Uitgaande van een tijdelijke terugval verwachten wij dat de export zich heeft hersteld in de periode na augustus, aangezien de situatie tussen het Westen en Rusland toen rustiger was. Zoals eerder aangegeven, beschouwen wij deze situatie nog wel als een neerwaarts risico.

In lijn met het zwakke exportbeeld nam in augustus ook het seizoensgecorrigeerde productievolume van de maakindustrie af. Dit daalde in augustus met 0,6% ten opzichte van een maand eerder. Het momentum (3m/3m-verandering) was in de afgelopen maanden zwak. Wij verwachten wel dat het hier ook om een tijdelijke dip gaat. Sentimentsindicatoren wijzen op een groei in de maakindustrie in de komende maanden. De Purchasing Managers Index (PMI) steeg verder van 52,2 in september naar 53 in oktober, en de vertrouwensindex van het CBS bereikte in oktober het hoogste punt sinds mei 2011 (figuur 2).

Figuur 1: Recente afname exportgroei
Figuur 1: Recente afname exportgroeiBron: CBS, Rabobank
Figuur 2: Sterke toename productenvertrouwen
Figuur 2: Sterke toename productenvertrouwenBron: CBS

Verder herstel woningmarkt en stijgende werkgelegenheid

Het herstel op de woningmarkt zette in het derde kwartaal door. Het aantal verkopen nam verder toe, zij het minder snel dan in de voorgaande kwartalen. De huizenprijsindex nam wel sterker toe dan in de kwartalen hiervoor (figuur 3). Het herstel op de woningmarkt heeft een positief effect op de duurzame huishoudconsumptie en de woninginvesteringen.

Naast het herstel op de woningmarkt zijn ook de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt positief te noemen. De werkloosheid daalde van 6,6% in augustus naar 6,5% in september (Eurostat/ILO definitie). Waar de daling van de werkloosheid in de eerste maanden van dit jaar vooral is veroorzaakt door een afname van het arbeidsaanbod is deze daling in de afgelopen maanden ingegeven door het aantrekken van de werkgelegenheid (figuur 4).

Figuur 3: Verder herstel woningmarkt
Figuur 3: Verder herstel woningmarktBron: CBS, Kadaster, bewerking Rabobank
Figuur 4: Werkgelegenheid stijgt
Figuur 4: Werkgelegenheid stijgtBron: CBS

De consument heeft er weer zin in

Na de onafgebroken toename van het consumentenvertrouwen sinds augustus 2013 verslechterde het sentiment onder consumenten in augustus en september. Deze afname is vooral ingegeven door een daling van de deelindicator van consumenten die de stemming over het algemene economische klimaat meet. De toenemende spanningen en de handelssancties als gevolg van het conflict tussen Oekraïne en Rusland en de opmars van IS in het Midden-Oosten waren hier debet aan. De koopbereidheid onder consumenten bleef de afgelopen maanden wel op peil. Het consumentenvertrouwen verbeterde in oktober weer (figuur 5). De geopolitieke ontwikkelingen van deze zomer hebben dus vooralsnog voor een korte dip van het vertrouwen gezorgd.

Het seizoensgecorrigeerde volume van de consumptie van huishoudens nam in augustus 0,8% maand-op-maand toe, na een toename van 0,3% in juli (figuur 6). De toename van de huishoudconsumptie is in augustus vooral gedreven door een toename van de bestedingen aan duurzame goederen. In het tweede kwartaal was de consumptiegroei opwaarts vertekend door de normalisatie van de gasconsumptie. In het derde kwartaal speelden deze tijdelijke effecten niet en kwam de consumptiegroei desondanks hoger uit. Dat duidt op een duidelijk onderliggend herstel.

Figuur 5: Consumentenvertrouwen herstelt
Figuur 5: Consumentenvertrouwen hersteltBron: CBS
Figuur 6: Private consumptie trekt aan
Figuur 6: Private consumptie trekt aanBron: CBS, Rabobank
Delen:
Auteur(s)
Björn Giesbergen
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
06 3047 8523

naar boven