RaboResearch - Economisch Onderzoek

Pessimisme om problemen te voorkomen

Column

Delen:

24 december 2014

Het is weer helemaal mis. Door een sterker dan verwachte stijging van de kapitaalmarktrentes in de VS hebben beleggers zich teruggetrokken uit de opkomende markten. Deze zagen daardoor hun munten in waarde kelderen en hun rentes fors oplopen. Door de mondiale financiële onrust en terugvallende economische groei zijn beurskoersen wereldwijd ingestort en de staatsrentes in Zuid-Europa weer fors gestegen. Banken worden opnieuw geconfronteerd met onderling wantrouwen en moeten een hogere prijs betalen voor hun kapitaalmarktfinanciering. Dit leidt ook tot hogere rentes voor huishoudens en bedrijven.

Nederland is teruggezakt in recessie. Waar we begin dit jaar onze verwachting voor de BBP-groei in 2014 nog omhoog bijstelden van 0% naar 1% en voor volgend jaar een groeiversnelling naar 1½% verwachtten, gaan we er nu vanuit dat de economische activiteit in Nederland dit jaar met ½% is gedaald en dat die krimp volgend jaar zal versnellen naar 1½%. In plaats van de verwachte stabilisatie is de werkloosheid juist verder gestegen en zal deze waarschijnlijk oplopen tot boven de 9% in 2016. De nog maar net herstellende woningmarkt is weer ingezakt. Met het tempo waarin de huizenprijzen nu weer dalen, gaat er in een periode van drie jaar waarschijnlijk nog eens 20% van de woningwaarde verloren. Het kabinet kan de rijksbegroting voor 2015 grondig gaan herschrijven.

Ik wens u vrolijke feestdagen en veel sterkte in 2015.

7 mei 2014

U ziet, ik ben wat vooruit aan het werken. Mijn kerstcolumn is alvast klaar. Nu die van mei nog. Ik verwacht eigenlijk dat ik in december veel optimistischer vooruit kan kijken naar het jaar dat komen gaat dan ik hierboven doe. Het zwarte beeld dat ik zojuist schetste, vormt het macro-economische scenario van de stresstest die op dit moment door de European Banking Authority (EBA) wordt uitgevoerd. Er wordt per bank gekeken of die aan het einde van deze drie jaren van economische tegenwind nog voldoende eigen vermogen heeft om verdere onvoorziene verliezen op te vangen. Banken waarvoor dat niet geldt, moeten hun buffers ophogen.

Doel van het pessimistische macro-economische scenario en de stresstest is om het vertrouwen in de financiële gezondheid van het bankwezen te vergroten, waardoor de kans op negatieve economische ontwikkelingen juist kleiner wordt. Immers, een van de kanalen waarlangs de economische neergang in het stress-scenario wordt versterkt, is het wegvallen van het vertrouwen in de stabiliteit van het bankwezen en in het verlengde daarvan het wegvallen van het vertrouwen in de kredietwaardigheid van de overheden die de zwakke banken wellicht zullen willen ondersteunen. De hogere financieringskosten voor banken en overheden drukken de economische groei, waardoor een vicieuze cirkel ontstaat. Door een schakel uit die vicieuze cirkel te verwijderen, moet de economie weerbaarder worden. Doemdenken kan dus juist bijdragen aan financiële en economische stabiliteit.

Gelukkig verwachten we niet dat het stress-scenario werkelijkheid zal worden. Het gaat dit jaar aanmerkelijk beter met de Nederlandse economie dan in de afgelopen twee jaren en wij verwachten voor 2015 een verdere verbetering van de economische omstandigheden. Ik verwacht dan ook dat ik in de loop van het jaar regelmatig positieve columns zal kunnen schrijven. Maar ik hoop van harte dat ik juist in betere tijden voldoende zal blijven schrijven over neerwaartse risico’s en over zaken die nog niet goed gaan. Want optimisme is mooi, maar te veel ervan is een belangrijke factor achter het ontstaan van menig financieel-economische crisis. Het vinden van de juiste balans is daarom van groot belang. Voldoende pessimisme, zoals we dat in het macro-economische scenario van de EBA terugvinden, wakkert bij mij daarom een optimistisch gevoel aan. 

Delen:
Auteur(s)

naar boven