RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: economische groei blijft positief verrassen

Conjunctuurbeeld

Delen:

Het Nederlandse BBP-volume groeide volgens de eerste schatting van het CBS in het laatste kwartaal van 2013 met 0,7% k-o-k. Daarnaast zijn de groeicijfers voor het tweede en derde kwartaal met 0,1%-punt naar boven bijgesteld. De groeiversnelling in de tweede helft van 2013 zorgt voor een hoger BBP-volume aan het begin van 2014 dan wij hadden verwacht en een bijstelling van onze groeiprognose voor 2014 van ½% naar 1%.

Economische groei gedreven door autoverkopen

De economische groei in het vierde kwartaal werd vooral veroorzaakt door een toename van 8,2% van de bedrijfsinvesteringen (figuur 1). Deze groei is het gevolg van uitzonderlijk veel autoverkopen in december 2013 (figuur 2). De CO2-grenzen die de percentages van de bijtelling voor het privégebruik van leaseauto’s bepalen, zijn op 1 januari verlaagd. Daarom hebben veel bedrijven de leasecontracten voor hun medewerkers reeds in december afgesloten. De autoverkopen zorgden in het vierde kwartaal ook voor een groei van consumptievolume van 0,1% k-o-k.

Het exportvolume daalde voor het tweede kwartaal op rij. Dit kunnen we moeilijk verklaren, aangezien de productie in de maakindustrie de afgelopen drie kwartalen is gegroeid. Doorgaans wordt ongeveer 70% van die productie geëxporteerd. Dit zou kunnen betekenen dat producenten hun voorraden hebben opgebouwd in afwachting van een groei van de export in de nabije toekomst, hoewel we dit niet terugzien in de cijfers.

In het eerste kwartaal van 2014 zullen de bedrijfsinvesteringen en de particuliere consumptie aanzienlijk terugvallen omdat de autoverkopen fors zijn afgenomen in januari (figuur 2). Ook vanwege het relatief zeer warme weer, waardoor de gasconsumptie lager zal zijn dan normaal, zal het particuliere consumptievolume dit kwartaal lager uitvallen. Daar staat tegenover dat de milde winter gunstig is voor de bouw, waardoor investeringen in infrastructuur en woningbouw waarschijnlijk toenemen. Per saldo verwachten we een kleine afname van het BBP-volume in het eerste kwartaal, gevolgd door bepekte economische groei in de rest van 2014.

Figuur 1: BBP-groei gedreven door investeringen
Figuur 1: BBP-groei gedreven door investeringenBron: CBS
Figuur 2: Forse dynamiek autoverkopen
Figuur 2: Forse dynamiek autoverkopenBron: Reuters EcoWin, Rabobank

Consumptie daalt door dalende werkgelegenheid en schuldafbouw

Sinds augustus 2007 is de werkgelegenheid niet zo laag geweest als in januari 2014. In dezelfde periode groeide de beroepsbevolking, waardoor de werkloosheid toenam tot 7,1% in januari (figuur 3). Naar onze verwachting zal de werkgelegenheid in 2014 verder dalen, voor een belangrijk deel door de dalende werkgelegenheid in de zorg als gevolg van beleidshervormingen. Daardoor daalt het gemiddelde reëel beschikbare inkomen van huishoudens in 2014 opnieuw en verwachten wij dat ook dit jaar het consumptievolume zal afnemen.

Schuldafbouw vormt een tweede factor achter de dalende consumptie. Na een top te hebben bereikt in 2008 zijn de huizenprijzen met 20% gedaald. Vooral de huishoudens die hierdoor worden geconfronteerd met onderwaarde zullen proberen hun maandelijkse aflossing te verhogen of meer spaargeld op te bouwen. Door de daling van het beschikbare inkomen is dat tot nu toe niet of nauwelijks gelukt. Sinds de start van de daling van de huizenprijzen is de totale hypotheekschuld van Nederlandse huishoudens in 2013 pas voor het eerst afgenomen (figuur 4).

Figuur 3: Werkgelegenheid op laagste punt sinds augustus 2007
Figuur 3: Werkgelegenheid op laagste punt sinds augustus 2007Bron: CBS
Figuur 4: Hypotheekschuld stabiliseert
Figuur 4: Hypotheekschuld stabiliseertBron: DNB

Ruimte voor positieve verassingen

Hoewel wij een daling van de consumptie verwachten in 2014, is er ruimte voor positieve verassingen. Doordat de inflatie laag is en het tarief van de eerste belastingschijf tijdelijk is verlaagd, zullen de meeste huishoudens die niet worden geconfronteerd met ontslag hun koopkracht zien toenemen. Daarnaast is de dekkingsgraad van de meeste pensioenfondsen dusdanig hersteld dat verdere kortingen op pensioenuitkeringen kunnen worden voorkomen. Tot slot stabiliseert de woningmarkt sneller dan wij verwachtten. Vanwege deze ontwikkelingen waren consumenten eind 2013 veel minder negatief dan aan het begin van vorig jaar. Een ontwikkeling die ook in januari en februari van dit jaar doorzette. In de afgelopen 40 jaar is de 12-jaars groei van het consumentenvertrouwen nog nooit zo hoog geweest als tussen februari 2013 en februari 2014. Het effect van deze toename op de consumptie is moeilijk in te schatten en vormt daarom een onzekere factor voor onze voorspelling (tabel 1).

Figuur 5: Consumentenvertrouwen stijgt verder
Figuur 5: Consumentenvertrouwen stijgt verderBron: CBS
Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens NederlandBron: CBS, Rabobank
Delen:
Auteur(s)

naar boven