RaboResearch - Economisch Onderzoek

Japan: vooruitzichten nog niet spectaculair

Economisch Kwartaalbericht

Delen:
Deze publicatie is verouderd. Bekijk de recentste editie

We hebben er lang op moeten wachten, maar in het eerste kwartaal groeide de Japanse economie substantieel. De hoop op tenminste een paar kwartalen stevige BBP-groei is gerechtvaardigd: binnen een tijdsbestek van vijftien maanden beloofde de Japanse overheid het op een na grootste economische en monetaire stimuleringspakket sinds de Tweede Wereldoorlog, werd de nominale waarde van de yen in korte tijd met 23% omlaag gebracht om de toch al sterke exportpositie te verbeteren en pompte de centrale bank zo'n 850 miljard dollar aan nieuwe liquiditeit in de economie. Toch zijn de vooruitzichten voor de rest van het jaar nog allerminst spectaculair.

Naar de overzichtspagina van het Economisch Kwartaalbericht.

Redelijke prestatie eerste kwartaal

In het eerste kwartaal van dit jaar groeide het Japanse BBP-volume met maar liefst 1,5% op kwartaalbasis. Dit is het hoogste niveau sinds het derde kwartaal van 2011. Zelfs het nominale BBP groeide met 1,2% op kwartaalbasis. Hoewel dat nog steeds een lichte prijsdaling impliceert, is dit in vergelijking met voorgaande jaren waarin de groei van het nominale BBP fors achterbleef bij de volumegroei een redelijke prestatie. Als we kijken naar hoe de reële groei op kwartaalbasis tot stand is gekomen, zien we dat de consumentenbestedingen de voornaamste factor vormden met een aanzienlijke bijdrage van 1,2 procentpunt aan het totale groeicijfer voor het BBP-volume van 1,5%. Dat betekent nog niet dat het volume van de particuliere consumptie blijft toenemen. In het eerste kwartaal haastte het publiek zich naar de winkel om nog gauw hun grote aankopen te doen voordat deze door de aanstaande verhoging van de omzetbelasting met 5% tot 8% in april aanzienlijk duurder zouden worden. Er is, met andere woorden, een flinke voorraad aangelegd. Daarvan zal de detailhandel ten minste tot het tweede kwartaal last hebben. Per saldo zal de belastingverhoging naar verwachting ongunstig uitpakken voor de bestedingen en dat patroon zal zich mogelijk in 2015 herhalen, mocht de omzetbelasting tot 10% worden verhoogd, zoals door de Japanse regering is gesuggereerd.

Figuur 1: BBP-groei Japan (k-o-k)
Figuur 1: BBP-groei Japan (k-o-k)Bron: CEIC

Figuur 1 laat zien hoezeer de consumentenbestedingen in het eerste kwartaal afweken van de trend. Hiermee vergeleken was de bijdrage van de investeringen aan de groei met 0,6 procentpunt redelijk, maar niet spectaculair, terwijl de bijdrage van alle andere BBP-componenten verwaarloosbaar was.

Teleurstellende groei op jaarbasis

Deze opbeurende cijfers wijken aanzienlijk af van de onderliggende groeitrend, zoals weergegeven in figuur 2. In het eerste kwartaal groeide het BBP-volume met een veel minder indrukwekkende 2,7% ten opzichte van een jaar eerder, slechts weinig boven de 2,5% van het vierde kwartaal van 2013. De bijdrage van de investeringen komt er op deze vergelijkingsbasis wel iets gunstiger uit. De onderliggende vraag blijft echter: wat is het werkelijke rendement van de genomen maatregelen? Wat kan Japan hierna nog doen als een muntontwaarding van 23%, een enorm begrotingstekort en kwantitatieve verruiming met een omvang van rond de 15%-BBP alleen al sinds eind december samen niet meer kunnen bereiken dan een jaar-op-jaargroei die minder indrukwekkend is dan die gedurende beide herstelperiodes in 2010 en 2012? Het antwoord hierop moeten we eigenlijk schuldig blijven. 

Figuur 2: BBP-groei Japan (j-o-j)
Figuur 2: BBP-groei Japan (j-o-j)Bron: CEIC

Wel verwachten wij dat de Japanse economie zal terugkeren naar een lagere trendmatige groei. En dat komt vooral doordat de loongroei (een schamele 0,2% j-o-j in april) vooralsnog ver achter blijft bij de inflatie van inmiddels 3,4% j-o-j in april. En, nog veel belangrijker voor de vooruitzichten op de middellange termijn, ook de structurele hervormingen blijven achter.

Meer rook dan vuur zolang hervormingen uitblijven

Opmerkelijk is dat gouverneur Kuroda van de Bank of Japan (BoJ) onlangs in een interview zijn optimisme over de Japanse economische vooruitzichten benadrukte en aangaf dat de bank nu geen noodzaak zag de kwantitatieve verruiming uit te breiden. Wij zouden hier tegenin willen brengen dat hij daarmee te zeer naar de groei in het eerste kwartaal heeft gekeken, waar hij duidelijk heel blij mee was, en naar de inflatie, kunstmatig gecreëerd met een zwakke yen en een hogere omzetbelasting. Maar Kuroda kijkt blijkbaar niet naar het indexcijfer voor de reële inkomens, dat gemeten over een periode van twaalf maanden het dieptepunt heeft bereikt sinds de eerste meting in 1991. Noch kijkt hij naar het tekort op de handelsbalans, dat sinds 2012 bijna iedere maand een nieuw record vestigt ondanks de zwakkere yen (waarbij het cijfer over april voor het eerst in jaren meeviel). Hij liet echter wel zijn frustratie doorschemeren over het gebrek aan actie van de regering op het front van hervormingen (de heilige 'derde pijl' van Abenomics). In het rapport Doing Business 2014 van de Wereldbank scoort Japan slechts een 27e plaats. Voor het “opstarten van een nieuw bedrijf” is Japan pas terug te vinden op de 120e plaats van deze wereldranglijst die 189 landen omvat. We hebben het al vaker gezegd: zolang deze situatie niet verandert, dat wil zeggen zolang Japan geen grote structurele hervormingen doorvoert in de diverse sectoren van de economie die om politieke of 'culturele' redenen veel te lang als onaantastbaar zijn beschouwd, mag niet worden verwacht dat de Japanse economie positief zal verrassen.

Derhalve voorzien we dat de Japanse BBP-volumegroei in het tweede kwartaal weer onder de 2% op jaarbasis uit zal komen en rond dat niveau zal blijven hangen, vooral vanwege de stevige groei in de eerste drie maanden van dit jaar (op kwartaalbasis). Bovendien zijn de basiseffecten voor 2015 nu zoveel ongunstiger geworden dat de economische groei volgend jaar zeer waarschijnlijk nog verder terug zal zakken tot rond de 1,6%. Als zodanig heeft de vloedgolf van economische maatregelen een groei teweeggebracht van mogelijk niet meer dan 1,6% in 2013, 2,1% in 2014 en naar verwachting 1,6% in 2015. Abenomics is dus nog steeds geen groot succes. 

Tabel 1: Kerngegevens Japan
Tabel 1: Kerngegevens JapanBron: Reuters EcoWin, Rabobank

Auteur

Michael Every

Colofon

Het Economisch Kwartaalbericht is een uitgave van het Directoraat Kennis en Economisch Onderzoek van Rabobank Nederland en kwam mede tot stand in samenwerking met Financial Markets Research van Rabobank International.

De in deze publicatie gepresenteerde visie is mede gebaseerd op gegevens uit door ons betrouwbaar geachte bronnen, waaronder Reuters EcoWin. Deze bronnen zijn op zorgvuldige wijze in onze analyses verwerkt. De economische groeivoorspellingen zijn gegenereerd met behulp van het werelddekkende econometrische structuurmodel NiGEM.

Overname van de inhoud met bronvermelding is toegestaan. Het Directoraat aanvaardt echter geen enkele aansprakelijkheid voor het geval dat de in deze publicatie neergelegde gegevens of prognoses onjuistheden bevatten.

Gebruikte afkortingen bronnen: CBS: Centraal Bureau voor de Statistiek, EIU: Economist Intelligence Unit, NIESR: National Institute of Economic Social Research, ONS: Office of National Statistics, OECD: Organisation for Economic Co-operation and Development.

Gebruikte afkortingen landen: SE: Zweden, GB: Verenigd Koninkrijk, CZ: Tsjechië, IE: Ierland, CH: Zwitserland, US: Verenigde Staten, HU: Hongarije, DE: Duitsland, IT: Italië, NL: Nederland, MX: Mexico, ES: Spanje, PL: Polen, AT: Oostenrijk, IN: India, FR: Frankrijk, GR: Griekenland, TR: Turkije, ID: Indonesië, JP: Japan, BR: Brazilië, RU: Rusland, CN: China, ZA: Zuid-Afrika, AU: Australië, BE: België, NZ: Nieuw-Zeeland, CA: Canada, NO: Noorwegen, FI: Finland, DK: Denemarken, KR: Zuid-Korea, TW: Taiwan, UA: Oekraïne.

Gebruikte afkortingen valuta: try: Nieuwe Turkse lira, brl: Braziliaanse real, thb: Thaise bath, rub: Russische roebel, huf : Hongaarse forint, zar: Zuid-Afrikaanse rand, gbp: Britse pond, eur: Euro, USD: Amerikaanse dollar.

Deze informatie kunt u ontvangen door een mail te sturen naar economie@rn.rabobank.nl onder vermelding van ‘KEO Kennismail’. Hierdoor wordt u op de verzendlijst geplaatst van de gratis digitale nieuwsbrief van Kennis en Economisch Onderzoek die tenminste eens per maand uitkomt. In deze nieuwsbrief zijn links te vinden naar het Economisch Kwartaalbericht, maar ook naar alle andere publicaties van onze medewerkers.

Voor overige informatie kunt u bellen met Kennis en Economisch Onderzoek via tel. 030 - 2162666. U kunt ons ook bereiken op het volgende e-mailadres: economie@rn.rabobank.nl

Eindredactie: Tim Legierse, hoofd Nationaal Onderzoek

Redactie: Enrico Versteegh

Productiecoördinatie: Christel Frentz

Graphics: Selma Heijnekamp

Delen:
Auteur(s)

naar boven