RaboResearch - Economisch Onderzoek

Het verschil in Nederlandse inflatiecijfers verklaard

Economisch commentaar

Delen:

Het CBS rapporteerde voor mei 2014 een jaar-op-jaar inflatiecijfer voor Nederland van 0,8%. Dat is het inflatiecijfer gebaseerd op de Nederlandse Consumentenprijsindex (CPI). De Nederlandse inflatie die volgens Europese richtlijnen wordt samengesteld, de Harmonised Index of Consumer Prices (HICP), was in mei slechts 0,1%. Dit economisch commentaar verklaart de verschillen tussen beide maatstaven. Ook kijken we welke definitie een beter beeld geeft van de huidige consumentenprijsontwikkeling in Nederland.

Verschil tussen CPI en HICP vaak substantieel

De CPI is de meest gebruikte maatstaf voor prijsontwikkelingen in Nederland. Het is dit inflatiecijfer dat de overheid en bedrijven doorgaans gebruiken om onder meer loon- en prijsstijgingen te bepalen. De HICP is samengesteld om een goed vergelijkbaar inflatiecijfer te hebben binnen de Europese Unie. Het inflatiecijfer gebaseerd op de HICP wordt gebruikt om de inflatie van de eurozone te berekenen, en staat centraal bij de inflatiedoelstelling van de Europese centrale bank (ECB), de belangrijkste doelstelling van het monetaire beleid van de ECB. Voor een groot deel gebruiken zowel de CPI als de HICP dezelfde methodiek om de inflatie te bereken, en ze zijn dan ook sterk gecorreleerd (figuur 1). Ook de gemiddelde jaar-op-jaar inflatie over tien jaar genomen van de CPI is vrijwel gelijk aan de HICP. Toch kunnen beide inflatiecijfers tijdelijk substantieel van elkaar afwijken (figuur 1). Dit verschil ontstaat doordat de methodiek om de inflatie te berekenen op een aantal onderdelen van elkaar verschilt.

Figuur 1: CPI en HICP
Figuur 1: CPI en HICPBron: CBS

Hogere CPI in mei vooral door toegekende huurstijging eigen woning

In de afgelopen jaren bleken de inflatiecijfers van de CPI en de HICP in de meeste maanden van elkaar af te wijken (figuur 2). Opvallend is dat de HICP tot de zomer van 2013 hoger lag dan de CPI, terwijl laatstgenoemde het afgelopen jaar juist hoger was. Dat de HICP in 2012 en de eerste helft van 2013 hoger was dan de CPI kwam voornamelijk door een verschil in meetmethodiek in de categorie gezondheid. Pakketwijzigingen in de zorg die leiden tot een prijsstijging voor consumenten worden in de HICP wel meegerekend maar niet in de CPI. In 2012 en 2013 leidden pakketwijzigingen tot hogere kosten voor geneesmiddelen en de extramurale gezondheidszorg, die daarom alleen in het HICP inflatiecijfer werden gereflecteerd.

De afgelopen maanden ligt de CPI voortdurend boven de HICP. In mei van dit jaar was deze zelfs 0,7%-punt hoger. Behalve dat het effect van de eerdergenoemde prijsstijgingen in de zorg in januari 2014 uit de inflatiecijfers verdween, kan de hogere CPI in de afgelopen maanden voor het grootste deel worden verklaard door een andere meetmethodiek in de categorie huisvesting. In de HICP wordt deze huurprijsstijging alleen aan daadwerkelijke huurders toegerekend, terwijl het CPI de huurstijging ook toewijst aan woningbezitters. Daardoor kent de CPI een groter gewicht toe aan huurprijsstijgingen. Door een verandering in het huurprijsbeleid sinds 1 juli 2013 zijn de huurprijzen sinds die maand fors gestegen. Doordat deze prijsstijging een groter gewicht heeft bij de CPI dan bij de HICP ligt de inflatiecijfer van het CPI significant hoger.

Figuur 2: Verschil tussen CPI en HICP naar componenten
Figuur 2: Verschil tussen CPI en HICP naar componentenBron: CBS

HICP duidt huidige prijsontwikkelingen beter

Dat de CPI in mei van dit jaar 0,7%-punt hoger lag dan de HICP komt dus grotendeels door een hoger toegekend gewicht aan huurprijsstijgingen. Aangezien deze huurstijging wordt gedreven door overheidsbeleid zegt het weinig over de onderliggende prijsontwikkelingen in Nederland. De headline inflatie van de HICP in de afgelopen maanden geeft daarom een zuiverder beeld van conjunctuur gedreven inflatie dan de headline inflatie van de CPI.[1] En deze laat nu zien dat de inflatie net iets boven de 0% ligt. Hoewel de media voornamelijk berichten over de Nederlandse inflatie op basis van de CPI, vinden wij daarom momenteel de inflatie gebaseerd op de HICP relevanter voor het Nederlandse conjunctuurbeeld.

Voetnoot

[1] Om de onderliggende prijsontwikkeling goed weer te geven kijken we overigens meestal naar de kerninflatie in plaats van naar de headline inflatie. Dit is de inflatie zonder de categorie├źn voeding en energie.

Delen:
Auteur(s)
Martijn Badir
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 - 21 62666

naar boven