RaboResearch - Economisch Onderzoek

Anekdotisch bewijs

Column

Delen:

Een belangrijk ingrediënt voor economische voorspellingen is het beeld van recente ontwikkelingen en de huidige situatie. Cijfers over de huidige maand of het huidige kwartaal komen doorgaans echter met een ruime vertraging beschikbaar. Daarom kijken we ook goed naar hoe het consumenten- en producentenvertrouwen zich ontwikkelen. Die geven sneller een beeld van de stand van zaken in de afgelopen maand.

Nog actueler is wat ik 'anekdotisch bewijs' noem: verhalen en voorbeelden van consumenten en bedrijven over dat het de afgelopen tijd heel erg slecht of juist een stuk beter gaat. Eén ervaring daarmee heeft dermate veel indruk op mij gemaakt dat ik geregeld mijn eigen anekdote over het nut van anekdotisch bewijs vertel.

In november 2008, twee maanden na het faillissement van de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers, gaf ik in Apeldoorn een lezing over de oorzaken en de gevolgen van de kredietcrisis. Het was, als ik terugkijk naar de diaset die ik destijds gebruikte, een zeer uitgebreid en degelijk verhaal.

Maar de conclusie over de gevolgen voor de Nederlandse economie die ik die avond trok was veel te optimistisch. Dat kwam achteraf bezien vooral doordat ik op dat moment niet wist hoe hard de wereldhandel aan het dalen was. De enorme onzekerheid die was ontstaan door de schokken in het financiële stelsel had voor een infarct in het wereldhandelssysteem gezorgd. Een zeer heftige daling van de wereldhandel en de productie was gaande op het moment dat ik mijn verhaal hield. Een paar maanden later werd dit pas zichtbaar in de economische cijfers over die maand.

De economische analyse was wel in orde. Maar wat er op dat moment gaande was in de wereldeconomie was voor mij dus onvoldoende helder. Dat was ook de strekking van een opmerking van een van de toehoorders: "Het is een prima verhaal, hoor jongen, maar je hebt geen idee wat er op dit moment aan de hand is". De opmerking kwam van een ondernemer in de metaalindustrie, die overal in zijn omgeving de orders zag stokken.

Zijn anekdotes hebben destijds niet veel impact gehad op onze economische voorspellingen. Juist omdat het anekdotes waren. Dat maakte het erg moeilijk om in te schatten hoe breed in de economie dit aan de hand was en hoe groot de impact op de macro-economische ontwikkeling zou zijn. Achteraf had ik meer met de informatie kunnen doen. Met een realistischer beeld van de meest recente ontwikkelingen waren ook onze economische voorspellingen beter geweest.

Toch blijf ik voorzichtig met het meenemen van anekdotisch bewijs bij het beoordelen van de economische situatie. Het blijft lastig om in te schatten hoe representatief anekdotes zijn voor de economie als geheel. Bovendien zijn anekdotes vaak niet erg specifiek over de omvang van ontwikkelingen. Het gaat vaak ‘duidelijk beter’ of ‘nog steeds erg slecht’. Maar welke procentuele groei of krimp bij dergelijke beoordelingen hoort en voor wie die percentages van toepassing zijn is niet duidelijk.

De laatste tijd doet anekdotisch bewijs steeds vaker weer een poging om mee te mogen spelen in mijn economische beeldvorming. In dit geval over de woningmarkt. Wat ik uit de anekdotes af denk te kunnen leiden is dat de stijging van de woningverkopen en de huizenprijzen wat sneller doorzet dan we nu verwachten. Maar in mijn geval komen de anekdotes vooral uit mijn woonplaats Haarlem. Die stad is zeker niet representatief voor Nederland. En in welk tempo de woningverkopen toenemen en de prijzen omhoog gaan, is op basis van deze verhalen niet goed in te schatten. Dus blijft het wachten op de hardere gegevens over de hele Nederlandse markt. Die blijven toch bepalend voor onze blik op de economie.

Tegelijkertijd kan ik het bij lezingen niet laten om zelf toch het anekdotisch bewijs aan te voeren als klein onderdeel van mijn uitleg van hoe wij denken dat het gaat. Gelukkig krijg ik in diverse uithoeken van het land hetzelfde type verhalen terug. Ik doe mijn best om deze anekdotes op de achtergrond te houden. Maar de diepe en ernstige stem uit 2008 staat me nog te helder voor de geest om het helemaal buiten beschouwing te laten. "Het is een prima verhaal, hoor jongen, maar…"

Delen:
Auteur(s)

naar boven