RaboResearch - Economisch Onderzoek

Pensioenvermogen voorkomt daling netto vermogen huishoudens

Economisch commentaar

Delen:

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) rapporteerde vorige week dat het netto vermogen van huishoudens al jaren achtereen daalt. Daarbij is het grootste deel van het financiële vermogen van huishoudens echter buiten beschouwing gelaten: de pensioenreserves. Houden we daar wel rekening mee, dan tonen cijfers van hetzelfde CBS een positiever beeld van de vermogensontwikkeling in de afgelopen jaren. 

Opbouw van het netto vermogen

Het netto vermogen bestaat uit een aantal onderdelen. Allereerst zijn er de financiële vorderingen, bestaande uit contant geld, banktegoeden en beleggingen. In de Nationale Rekeningen rekent het CBS ook de reserves die pensioenfondsen en levensverzekeringsmaatschappijen aanhouden toe aan de huishoudens. Hoewel huishoudens hier niet rechtstreeks over kunnen beschikken, vormt deze financiële vordering ruim 60% van het totale financiële vermogen. Maar deze reserves ontbreken in de dataset waarover het CBS, en in navolging daarvan de media, rapporteerde. Tegenover de financiële vorderingen staan de schulden. Het saldo van beide is het netto financiële vermogen.

Daarnaast is er het niet-financiële vermogen, dat voornamelijk bestaat uit de waarde van de eigen woning.

Ontwikkeling van het netto vermogen

Het pensioenvermogen is na een sterke daling in 2008 weer gestaag gestegen (figuur 1). De overige financiële vorderingen en schulden namen iets toe. Het niet-financiële vermogen nam door de daling van de huizenprijzen af. Per saldo is het netto vermogen exclusief pensioenvermogen sinds 2008 afgenomen. Dit komt dus overeen met de berichtgeving van vorige week. Maar door de sterke stijging van het pensioenvermogen is het netto vermogen van huishoudens inclusief pensioenaanspraken juist licht gestegen.

Figuur 1: Ontwikkeling netto vermogen huishoudens
Figuur 1: Ontwikkeling netto vermogen huishoudens
Bron: CBS

Wat is waar?

Of het beter is om naar het netto vermogen inclusief of exclusief het pensioenvermogen te kijken hangt af van het economische vraagstuk in kwestie. Het netto vermogen inclusief de pensioenreserves bepaalt het inkomen dat gedurende de rest van het leven en met name tijdens het pensioen kan worden genoten.

De mate waarin het vermogen van huishoudens op dit moment toereikend is om schulden af te lossen wordt juist bepaald door het netto vermogen exclusief pensioenreserves. De toename van de hypotheekschuld en de daling van de huizenprijzen leiden tot een daling van het netto vermogen waarover een huishouden direct kan beschikken. Het pensioenvermogen kan niet worden aangewend om de verhouding tussen die twee in evenwicht te brengen. Bovendien zijn schulden en vermogens niet gelijk over de huishoudens verdeeld. Het zijn vooral jonge huishoudens met een eigen woning die een schuld hebben die hoger is dan de waarde van de niet-financiële bezittingen. Jonge huishoudens hebben ook nog weinig pensioenvermogen opgebouwd. Dus zelfs al zou het pensioenvermogen mogen worden gebruikt om schulden af te lossen, dan zet dat voor deze groep huishoudens nauwelijks zoden aan de dijk.

Delen:
Auteur(s)

naar boven