RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: positieve start van 2014

Conjunctuurbeeld

Delen:

De stemmingsindicatoren van januari wijzen op aanhoudende economische groei aan het begin van 2014. Het consumenten- en producentenvertrouwen zijn sterk verbeterd in de tweede helft van 2013 en zijn nu vrijwel gelijk aan hun langjarig gemiddelde.

Ook onze vernieuwde conjunctuurindicator wijst op een positieve ontwikkeling in de eerste maanden van 2014 (figuur 1).

Huishoudens minder pessimistisch

Het consumentenvertrouwen steeg in januari voor de vierde achtereenvolgende maand en staat nu op -12, tegen een langjarig gemiddelde van -7,4. Consumenten zijn vooral positiever gestemd over de algemene economische situatie. Maar zij zijn ook beduidend minder negatief over hun eigen financiële situatie in het komende jaar.

Wij verwachten dat de inflatie in 2014 zal dalen naar 1%, aangezien het effect van de BTW-verhoging van oktober 2012 en de verhoging van accijnzen en assurantiebelasting van januari 2013 uit het jaar-op-jaar cijfer wegvalt. Een lager inflatieniveau betekent een einde aan de jarenlange daling van reële lonen. In de afgelopen jaren was de inflatie hoger dan de nominale loonstijging (figuur 2). Ook zal de tijdelijke verlaging van de inkomstenbelasting (in de laagste schijf) bijdragen aan de koopkracht van huishoudens. De werkloosheid steeg in december van 6,9% naar 7% (Eurostat/ILO definitie) maar was vrijwel stabiel in de tweede helft van 2013. Hoewel wij verwachten dat de werkloosheid nog zal toenemen in 2014, heeft deze stabilisatie wel bijgedragen aan het verbeterde sentiment van de afgelopen maanden.

De consumptie van huishoudens steeg met 0,2% j-o-j. Dit is voor het eerst in 2½ jaar dat het consumptievolume op jaarbasis stijgt in plaats van daalt. Na onze eigen seizoenscorrectie komt de 3-maandsgroei precies op 0.0%, wat beter is dan verwacht. Wel moeten we hierbij opmerken dat de verbetering vooral werd veroorzaakt door een tijdelijke toename van de autoverkopen, ingegeven door een BPM-stijging in 2014. We verwachten dat de huishoudconsumptie ook in 2014 nog zal dalen, maar minder sterk dan in 2013.

Figuur 1: Rabobank Conjunctuurindicator
Figuur 1: Rabobank ConjunctuurindicatorBron: CBS, Kadaster, IfO, OESO, DNB, Rabobank
Figuur 2: Inflatie en loonontwikkeling
Figuur 2: Inflatie en loonontwikkelingBron: CBS

Woningmarkt toont tekenen herstel

Het vertrouwen werd verder versterkt door de positieve ontwikkelingen op de woningmarkt. In de tweede helft van 2013 stegen de transactieaantallen, terwijl de prijzen stabiliseerden (figuur 3). Ook deze ontwikkelingen zijn iets positiever dan we hadden verwacht. Wij denken dat de bodem in transactieaantallen inmiddels is bereikt en dat de prijzen zullen uitbodemen in de loop van 2014.

De spaartegoeden van huishoudens stegen in 2013 met maar €2,2 mrd. Wij denken dat deze lage aangroei van de spaartegoeden niet zozeer te maken heeft met hogere consumptie, maar dat er sprake is van ‘balansverkorting’ door huishoudens. De aflossingen op hypotheken waren fors hoger dan in voorgaande jaren en de totale hypotheekschuld daalde in 2013 met ongeveer € 10 mrd (figuur 4). De extra aflossingen zijn het gevolg van de lage spaarrente in combinatie met diverse fiscale prikkels. Een van deze prikkels is de tijdelijke verruiming van de schenkingsvrijstelling, wanneer deze schenking wordt gebruikt voor woningaankoop of hypotheekaflossing. Deze factoren zullen waarschijnlijk ook in 2014 leiden tot hoge aflossingen. Balansherstel van huishoudens is één van de redenen waarom wij voorzien dat de particuliere consumptie nog zal dalen.

Figuur 3: Woningmarkt
Figuur 3: WoningmarktBron: Kadaster, Rabobank
Figuur 4: Toename spaartegoeden huishoudens en hypotheekschuld
Figuur 4: Toename spaartegoeden huishoudens en hypotheekschuldBron: DNB (hypotheekschuld 2013K4 geschat o.b.v. door banken verstrekte hypotheken)

Export en maakindustrie groeien

Het volume van de goederenexport steeg met 2,8% m-o-m in november, na een stijging van 1,1% in oktober. Deze stijging komt overeen met de stijging van de wereldhandel en wordt weerspiegeld in het hoge niveau van de inkoopmanagersindex (PMI) in de maakindustrie. Deze index stond in januari op 54,8 na een piek van 57 in december.

Ondanks de sterke stijging van de PMI in 2013 groeide de maakindustrie zelf op een relatief rustig tempo in de periode juni-november 2013 (figuur 5). Tot nu toe is er dus eerder sprake van een geleidelijke groei dan van een groeiversnelling in de maakindustrie. Maar de aanhoudend hoge PMI biedt nog wel enige hoop op een groeispurt in 2014K1.

Figuur 5: PMI en productie maakindustrie
Figuur 5: PMI en productie maakindustrieBron: Reuters EcoWin, CBS
Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens NederlandBron: CBS, Rabobank
Delen:
Auteur(s)

naar boven