RaboResearch - Economisch Onderzoek

Aanpassing begrotingsplannen in eurozone gewenst

Economisch commentaar

Delen:
  • Uit de ontwerpbegrotingsplannen van eurozonelidstaten blijkt dat er in 2015 opnieuw minder bezuinigd zal worden.
  • De meeste lidstaten dienen volgens de Europese Commissie extra maatregelen te treffen om in 2015 te voldoen aan de regels van het Stabiliteits- en Groeipact. Tegelijkertijd worden lidstaten met begrotingsruimte aangespoord deze te benutten.
  • Frankrijk, Italië en België krijgen tot begin 2015 de tijd om extra maatregelen te nemen om respectievelijk een boete en de opening van een Buitensporigetekortprocedure te ontlopen.

Begrotingsinspanning eurozone neemt af

De Europese Commissie (EC) heeft 28 november haar oordeel gepubliceerd over de ontwerpbegrotingsplannen voor 2015 van zestien eurozonelidstaten[1]. De EC schat dat het geaggregeerde begrotingstekort van de eurozonelidstaten iets terug zal lopen van 3% van het BBP in 2013 tot 2,6% van het BBP in 2014 en 2,4% van het BBP in 2015. Na een aantal jaren van begrotingsconsolidatie zal de bezuinigingsinspanning in het eurogebied in 2015 evenals in 2014 echter gemiddeld nihil zijn (figuur 1). De EC beargumenteert dat dit voor de schuldhoudbaarheid en het zwakke economische klimaat een wenselijke uitkomst is. Verschillende lidstaten dienen echter extra maatregelen te nemen, terwijl lidstaten met begrotingsruimte deze zouden moeten benutten. Met name Duitsland wordt expliciet aangemoedigd om te investeren. Daar de opbrengsten veel groter zullen zijn dan de kosten, zeker gezien de historisch lage rente.

Figuur 1: Neutraal begrotingsbeleid eurozone
Figuur 1: Neutraal begrotingsbeleid eurozoneBron: Macrobond

Vanwege het gebrek aan budgettaire integratie binnen de eurozone is het echter niet mogelijk Duitsland hier van bovenaf toe te dwingen. Dit terwijl het wel in het belang van de gehele unie is als lidstaten de begrotingsruimte die ze hebben ook gebruiken. Dit zou zowel de actuele als de potentiële BBP-volumegroei in de betreffende lidstaat en de eurozone bevorderen (EC, 2014; IMF, 2014a, 2014b). Vanuit economisch perspectief zou een gecentraliseerd begrotingsbeleid vanuit Brussel dan ook verstandig zijn. Op die manier kan er rekening worden gehouden met de economische en budgettaire verschillen tussen lidstaten en kan naar het grote geheel worden gekeken (Wijffelaars, 2014).

Beoordeling begrotingsplannen lidstaten

Slechts vijf lidstaten hebben begrotingsplannen ingediend die voldoen aan de regels van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Bij nog eens vier andere voldoen de plannen in grote lijnen, maar bij maar liefst zeven lidstaten bestaat het risico dat de plannen niet voldoen aan de regels (tabel van bijlage 1). De Europese Commissie heeft echter nog geen stappen ondernomen in het kader van de Buitensporigetekortprocedure (BTP). Ze had er in lijn met de regels van het SGP bij Frankrijk, Italië en België wel voor kunnen kiezen om dit te doen. In plaats daarvan heeft ze de landen de kans gegeven om extra maatregelen op te nemen in de definitieve begroting. Het uitstel van eventuele vervolgstappen is in dit geval niet in strijd met de regels van het SGP. 

Herkansing voor Frankrijk, Italië en België

De Europese Commissie zal in maart op basis van de definitieve vaststelling van de begrotingswetten voor 2015 besluiten of ze maatregelen treft tegen deze drie landen. Frankrijk moet een boete opgelegd krijgen als het land sterk zal afwijken van de (structurele) begrotingsdoelstellingen in haar Buitensporigetekortprocedure (BTP). Een boete kan ook volgen als de Commissie concludeert dat Frankrijk in 2014 onvoldoende structurele begrotingsmaatregelen heeft genomen en aanbevelingen heeft opgevolgd binnen haar BTP. Vooralsnog is dit het geval (Wijffelaars, 2014). Voor Italië en België zal er een BTP worden geopend als zij (naar verwachting) niet voldoende maatregelen nemen om hun publieke schuld in het juiste tempo af te bouwen. Naast de definitieve begrotingen zal de Commissie toetsen of de beoogde structurele hervormingen in 2015 de houdbaarheid van de overheidsfinanciën zodanig verbeteren dat een afwijking van de regels van het SGP is toegestaan. De drie landen moeten begin 2015 een gespecificeerd hervormingsprogramma aan de Commissie bekend maken.

Rek targets niet op

Op zichzelf maken de zwakke economische omstandigheden het wenselijk dat overheden meer begrotingsruimte krijgen als ze het groeipotentieel willen verhogen door te hervormen. De huidige vormgeving van de Europese begrotingsregels maakt het oprekken van de targets voor Frankrijk, Italië en België echter alleen wenselijk als er bij de beoordeling in maart al voldoende hervormingen daadwerkelijk zijn doorgevoerd (Wijffelaars, 2014). De Europese Commissie is momenteel namelijk niet bij machte om structurele hervormingen af te dwingen in ruil voor meer begrotingsruimte. Hierdoor is het allerminst zeker dat hervormingsplannen ook worden doorgevoerd zoals ze begin volgend jaar worden gepresenteerd. De geloofwaardigheid van de Europese begrotingsregels en de houdbaarheid van de overheidsschulden zouden door het oprekken van de targets op het spel kunnen komen te staan.

Voetnoot

[1] Met uitzondering van Griekenland en Cyprus. Deze landen worden nog beoordeeld op basis van de hervormingen en bezuinigingen die ze moeten doorvoeren in ruil voor de financiële steun die ze ontvangen van Europa.

Bijlage 1: Uitkomst beoordeling ontwerpbegrotingsplannen

Uitkomst beoordeling ontwerpbegrotingsplannenBron: Europese Commissie

Literatuur

Europese Commissie (2014), Alert mechanism report 2015, november 2014.

IMF (2014a), Euro Area policies – 2014 article IV consultation, box 5. External Rebalancing in the Euro Area: Developments and Policies, p.20, IMF Country Report No. 14/198.

IMF (2014b), World economic outlook: Legacies, Clouds and Uncertainties, oktober 2014.

Wijffelaars (2014), Europese begrotingsregels: feit of fabel?, Rabobank, 17 november 2014.

Delen:
Auteur(s)
Maartje Wijffelaars
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
030 21 68740

naar boven