RaboResearch - Economisch Onderzoek

Lager consumentenvertrouwen door Russische sancties

Economisch commentaar

Delen:

Het Nederlandse consumentenvertrouwen daalde in augustus voor het eerst sinds halverwege 2013. De voortdurende politieke spanningen tussen Rusland en het Westen en de Russische economische sancties zijn hiervan de voornaamste oorzaak. Daardoor zijn consumenten vooral veel minder positief over de economische situatie in de komende twaalf maanden. Wij verwachten echter niet dat dit grote negatieve gevolgen zal hebben voor de consumptieve bestedingen van huishoudens.

Eerste daling sinds juli 2013

Na een turbulent decennium met sterke economische groei, een diepe recessie, een korte opleving en een lange recessie, zet de Nederlandse economie sinds begin 2013 voorzichtig koers naar boven. Het Nederlandse consumentenvertrouwen[1] toont sindsdien dan ook een stijgende lijn. In de afgelopen anderhalf jaar kende de index de sterkste stijging ooit gemeten, van -44 in februari 2013 (het historische dieptepunt) naar -2 in juli 2014. Het wegebben van de Europese schuldencrisis, het goede nieuws over het herstel op de woningmarkt, het beginnende herstel van de arbeidsmarkt en de afnemende overheidsbezuinigingen spelen daarbij een grote rol. Daarom is de daling van het consumentenvertrouwen in augustus opvallend (figuur 1). Een nadere blik op de sub-indicatoren wijst uit dat die daling vrijwel volledig is toe te schrijven aan het vertrouwen van consumenten in de economische situatie in de komende twaalf maanden. Die index daalde van 24 in juli naar 8 in augustus (figuur 2).

Figuur 1: Consumentenvertrouwen daalt in augustus
Figuur 1: Consumentenvertrouwen daalt in augustusBron: CBS
Figuur 2: Forse daling vertrouwen in komende 12 maanden
Figuur 2: Forse daling vertrouwen in komende 12 maandenBron: CBS

Ongeruste consument

Het ligt voor de hand dat deze ontwikkeling het directe gevolg is van de voortdurende politieke spanningen tussen Rusland en het Westen en de wederzijds ingevoerde economische sancties. Het Russische importverbod van een groot aantal agrarische producten treft delen van de agrarische sector hard. De schattingen van de economische schade lopen uiteen. Volgens het CBS bedroeg de exportwaarde naar Rusland van de geboycotte goederen 500 miljoen euro in 2013, waar Nederlandse bedrijven 300 miljoen euro aan verdienden[2]. Nog eens zo’n bedrag werd verdiend met export die via andere landen naar Rusland zijn geëxporteerd. Hoewel dit van grote invloed is op bepaalde branches binnen de landbouw, hun toeleveranciers en de voedselverwerkende industrie, en nog meer op sommige individuele bedrijven, is het effect van de huidige sancties op de Nederlandse economie als geheel beperkt. Natuurlijk hangt de dreiging van verdere sancties nog in de lucht. De Nederlandse consument is dan ook duidelijk niet gerust op de situatie.

De verwachting van consumenten over hun persoonlijke financiële situatie in de komende twaalf maanden is in augustus slechts beperkt verslechterd en het antwoord op de vraag of het momenteel een goed moment is voor grote aankopen is gelijk gebleven (figuur 2). Wij verwachten dan ook niet dat de daling van het consumentenvertrouwen in augustus leidt tot een zwakkere ontwikkeling van de consumptieve bestedingen van huishoudens. Als de situatie in Oekraïne verder escaleert en leidt tot een verdere opbouw van wederzijdse sancties tussen Rusland en het Westen, komt het vertrouwen van consumenten en bedrijven in de komende maanden waarschijnlijk verder onder druk te staan. Dit zal vanzelfsprekend grotere negatieve economische consequenties hebben.

Voetnoten

[1] Het consumentenvertrouwen wordt berekend door een panel van consumenten vijf vragen te stellen over het algemene economische klimaat en hun eigen financiële situatie (de koopbereidheid). Voor elke vraag worden de positieve en negatieve antwoorden gesaldeerd. Dit saldo is de uitkomst voor de deelvraag. Het totale consumentenvertrouwen is het gemiddelde van de uitkomsten van de vijf deelvragen.

[2] Tegenover de exportwaarde van 500 miljoen euro stond een importwaarde van 200 miljoen euro (zoals import van productiemiddelen en agrarische producten (wederuitvoer)).

Delen:
Auteur(s)

naar boven