RaboResearch - Economisch Onderzoek

Een paraplu kopen als de zon schijnt

Economisch commentaar

Delen:

Uit de eurozone kwam de afgelopen tijd veel relatief goed economisch nieuws. Dit nieuws past in het beeld van de wereldeconomie die langzaam herstelt van de financiële crisis, al blijft het momentum in opkomende markten relatief zwak. Het goede nieuws leidt er echter toe dat Europese beleidsmakers te weinig doen aan de hervorming van instituties en economieën om de eurozone voor te bereiden op slechtere tijden. Als de zon schijnt, koop je nu eenmaal geen paraplu.

Wereldbeeld

De vooruitzichten voor de wereldeconomie zijn de afgelopen tijd nauwelijks veranderd. De economie van de Verenigde Staten blijft het relatief goed doen. Verder blijven de voorlopende indicatoren in de opkomende landen sterk achter bij die van de ontwikkelde landen. De Chinese flash PMI (inkoopmanagersindex) van HSBC/Markit verbeterde in april voor het eerst iets, al was deze nog wel beneden het neutrale niveau van 50. Dit suggereert dat de groei van de Chinese economie na de lage 7,4% j-o-j-groei in het eerste kwartaal relatief laag blijft, maar dat van een harde landing voorlopig geen sprake is. Het conflict tussen Rusland en Oekraïne heeft een negatief effect op de groei in beide landen. Toenemende kapitaalvlucht en de dreiging van verdergaande sancties zetten investeringen in Rusland onder druk. Buiten de betreffende landen blijft de impact voorlopig gering, al zou dit kunnen veranderen wanneer er een sterke escalatie optreedt.

Positief nieuws uit de eurozone

De economie van de eurozone heeft zich per saldo ook ontwikkeld zoals we enkele maanden geleden verwachtten. De meest recente flash PMI die eind april uitkwam, laat zien dat het herstel dat in de loop van 2013 begon, doorzet. De hulppakketten van Ierland en Spanje liepen eind 2013 af en deze landen kunnen zichzelf inmiddels geheel zelfstandig financieren. Er is een goede kans dat Portugal na het aflopen van het hulpprogramma op 17 mei aanstaande ook op eigen benen kan staan, en zelfs Griekenland kon begin april voor het eerst weer een obligatie uitgeven op de markt. Ook voor de andere eurozonelanden is de rente op staatsobligaties gestaag blijven dalen. Wie alleen naar deze rentes kijkt, zou zelfs kunnen concluderen dat de eurozone-crisis definitief achter de rug is, aangezien Italië, Spanje, Portugal en Ierland nu zelfs kunnen lenen tegen een lagere rente dan begin 2008 (figuur 1).

Figuur 1: Staatsrentes blijven dalen
Figuur 1: Staatsrentes blijven dalenBron: Reuters EcoWin
Figuur 2: Inflatie is uiterst laag
Figuur 2: Inflatie is uiterst laagBron: Reuters EcoWin

De crisis voorbij?

Hoewel de zon nu dus langzaam achter de wolken vandaan lijkt te komen, is het nog geen tijd om de champagne te ontkurken. Zo blijft de groei (als reeds vaker vermeld) voorlopig laag doordat balansherstel in de private, publieke en financiële sector een krachtig economisch herstel in de weg staat. En aangezien de werkgelegenheid de groeicurve doorgaans met een vertraging volgt, blijft de werkloosheid dit en volgend jaar in de eurozone ongekend hoog. Verder lijkt de daling van de staatsrentes in de perifere lidstaten van de afgelopen periode deels te worden veroorzaakt doordat de markt er in toenemende mate rekening mee houdt dat de ECB het monetaire beleid gaat verruimen nu de inflatie in de eurozone erg laag is (figuur 2) en de euro relatief sterk is. Dit laatste belemmert het herstel, zowel via duurdere export als via geïmporteerde desinflatie. Een langere periode van lage inflatie of zelfs deflatie bemoeilijkt schuldafbouw en kan leiden tot uitstel van consumptieve uitgaven. De daling van de marktrentes is bovendien zo heftig geweest dat er wel eens sprake zou kunnen zijn van een overreactie. Vooral bij een verdere opdroging van extra liquiditeiten vanuit de VS en het mogelijk uitblijven van expansief beleid van de ECB zouden de staatsrentes van de perifere lidstaten toch weer kunnen gaan stijgen.

Hoogmoed komt voor de val

Hoewel wij vinden dat de crisis nog niet voorbij is, lijken Europese beleidsmakers er anders over te denken. Door de relatieve rust op de financiële markten en het betere economische klimaat neemt de druk op overheden af om verdere pijnlijke doch noodzakelijke hervormingen door te voeren om de potentiële groei en de houdbaarheid van de overheidsschuld te verbeteren. Dit geldt bijvoorbeeld voor Frankrijk en Italië, maar ook voor Nederland waar de bezuinigingsmodus is ingewisseld voor het verzachten van de gevolgen van eerder voorgenomen beleid. De overheidsschuld in de eurozone ligt ruim boven de in de begrotingsregels vastgestelde maximumgrens van 60% van het BBP en neemt dit jaar in meer landen toe dan af (figuur 3). 

Figuur 3: Overheidsschuld blijft zeer hoog
Figuur 3: Overheidsschuld blijft zeer hoogBron: Reuters EcoWin

Vooral Frankrijk en Italië lijken de begrotingsregels dit jaar te gaan overtreden. Kwalijk hieraan is dat het de geloofwaardigheid van de regels en het versterken van de instituties van de eurozone op het spel kan zetten. Gezien het economische gewicht van deze landen, de demissionaire status van de Europese Commissie (verkiezingen zijn 25 mei) en de relatieve rust op de markten bestaat het risico dat deze landen niet zullen worden gestraft. Door de huidige rust neemt ook de druk op politici af om te werken aan de noodzakelijke verdere versterking van instituties van de eurozone. Dit komt de weerbaarheid van de eurozone(-landen) tegen financiële en economische schokken niet ten goede en zou uiteindelijk kunnen leiden tot een terugkeer van de onrust op de financiële markten. In onze ogen is het vervolmaken van de bankenunie en verdere Europese integratie op het gebied van macro-economisch en begrotingsbeleid dan ook van groot belang (Verduijn, 2013). Juist nu de zon wat meer lijkt te gaan schijnen zou de eurozone een paraplu moeten kopen.

Delen:
Auteur(s)

naar boven