RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: zicht op stabilisatie

Conjunctuurbeeld

Delen:

De Nederlandse economie laat hier en daar tekenen van stabilisatie zien. Wij verwachten in de tweede helft van dit jaar een einde aan de recessie. Maar van robuust economisch herstel zal voorlopig nog geen sprake zijn. 

Exportbeeld verbetert, binnenland blijft zwak

De productie van de Nederlandse maakindustrie nam in juli met 0,8% m-o-m toe, na 0,3% groei in juni. De groei van het 3-maands gemiddelde was met 0,5% nog niet erg sterk (figuur 1). Maar de sterke stijging van het producentenvertrouwen in augustus en de zeer sterke stijging van de inkoopmanagersindex (PMI) tot en met september wijzen op verdere productiegroei. Daardoor kan de maakindustrie in het derde kwartaal de sterkste groei in meer dan twee jaar meemaken. Tegelijkertijd zal de productie in de industrie als geheel, waar naast de maakindustrie ook de mijnbouw en energiebedrijven deel van uitmaken, in het derde kwartaal waarschijnlijk nog krimpen. Dat komt door een daling van de gasconsumptie, die in de eerste helft van het jaar door het koude weer op een buitengewoon hoog niveau lag. Daardoor kan het einde van de recessie nog tot het vierde kwartaal op zich laat wachten.

De positieve ontwikkelingen in de maakindustrie hangen samen met een verbetering van het economische sentiment in de voor Nederland belangrijke exportmarken. Tegelijkertijd is het niveau van het producentenvertrouwen in historisch perspectief nog laag, vooral in de dienstensector en de bouwnijverheid (figuur 2). Ook het vertrouwen onder consumenten blijft erg laag, hoewel dit iets minder negatief is dan aan het begin van dit jaar. De binnenlandse bestedingen zullen in de komende kwartalen waarschijnlijk verder dalen, waardoor na het einde van de recessie voorlopig nog geen sprake zal zijn van krachtige economische groei.

Figuur 1: Maakindustrie versus totale industrie
Figuur 1: Maakindustrie versus totale industrieBron: CBS
Figuur 2: Sentiment blijft op laag niveau
Figuur 2: Sentiment blijft op laag niveauBron: Reuters EcoWin, Rabobank

Positieve verrassing werkloosheid eenmalig, woningmarkt lijkt te stabiliseren

Na een sterke stijging in het afgelopen jaar bleef het werkloosheidspercentage in augustus steken op 7% (figuur 3). Dit kwam doordat de werkgelegenheid voor het eerst in 9 maanden weer eens steeg. Het CBS gaf aan dat dit waarschijnlijk te danken was aan het zeer goede weer, waardoor de tijdelijke werkgelegenheid in de horeca sterker toenam dan in een gemiddeld seizoen. Omdat wij geen sterke economische groei verwachten, voorzien wij een verdere stijging van de werkloosheid, tot ver in 2014.

In augustus nam het aantal transacties van bestaande woningen voor de tweede achtereenvolgende maand toe (zowel de basisreeks als gecorrigeerd voor seizoensinvloeden). Ook de woningprijzen stegen voor de tweede achtereenvolgende maand. De transactiecijfers van de laatste maanden ondersteunen onze verwachting dat dit jaar een bodem in het aantal verkochte bestaande woningen gevonden wordt (figuur 4). Wij verwachten dat de stabilisatie van de transactieaantallen de komende maanden verder zichtbaar wordt en dat volgend jaar een stabilisatie van de prijzen volgt.

Figuur 3: Werkloosheid maakt pas op de plaats
Figuur 3: Werkloosheid maakt pas op de plaatsBron: CBS
Figuur 4: Tekenen stabilisatie woningmarkt
Figuur 4: Tekenen stabilisatie woningmarktBron: CBS, Rabobank

Aanvullende bezuinigingen krijgen begrotingstekort niet onder de 3%

Het begrotingstekort daalde in de vier kwartalen tot en met 13K2 naar 2,5% van het BBP (figuur 5). Deze op het oog gunstige uitkomst kan worden verklaard door eenmalige inkomsten uit de veiling van 4G telecomfrequenties en relatief hoge gasbaten door de koude eerste jaarhelft. Omdat de inkomsten en uitgaven van de overheid onregelmatig over het jaar verlopen, geeft deze tussenstand slechts beperkte informatie over het tekort voor 2013 als geheel. In lijn met het Centraal Planbureau (CPB) verwachten wij een tekort van 3,2%-BBP voor het jaar als geheel. Voor volgend jaar wordt door het CPB een tekort van 3,3% verwacht. Omdat wij iets pessimistischer zijn over de economische vooruitzichten denken wij dat dit tekort wat hoger uit zal vallen. Bij tegenvallende economische groei of begrotingstegenvallers zal het geplande tekort van 2,8% in 2015 al snel niet worden gehaald. In dat geval laait ook volgend jaar de discussie over de noodzaak van aanvullende begrotingsmaatregelen weer op. Het risico op een nieuwe ronde in de negatieve spiraal tussen tegenvallende economische groei en aanvullende bezuinigingen blijft dus groot.

Figuur 5: Inkomsten en uitgaven overheid
Figuur 5: Inkomsten en uitgaven overheidBron: CBS
Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens NederlandBron: CBS, Rabobank
Delen:
Auteur(s)

naar boven