RaboResearch - Economisch Onderzoek

Duitsland: komende tijd zonder regering

Economisch commentaar

Delen:

In de Bondsdagverkiezingen van 22 september jl. heeft Merkel zowel gewonnen als verloren. Haar eigen CDU heeft samen met de Beierse zusterpartij CSU een grote winst behaald. Met 41,5% van de stemmen heeft ze echter net geen absolute meerderheid in de Bondsdag behaald. Haar voormalige coalitiepartner FDP heeft de kiesdrempel niet gehaald en keert niet meer terug in het parlement. Voorzetting van de centrum-rechte coalitie is daarom niet meer mogelijk. Een andere verrassing was de beter dan verwachte uitslag van de nieuw opgerichte AfD (de anti-europartij), met 4,7% van de stemmen heeft de partij de kiesdrempel maar net niet gehaald.

Gegeven de verkiezingsuitslag zijn er in theorie drie coalities mogelijk. Allereerst de vorming van een linkse coalitie van SPD-Grüne-Linke. Deze is onwaarschijnlijk, aangezien de SPD zowel voor als na de uitslag, heeft aangegeven absoluut geen samenwerking met ‘die Linke’ aan te willen gaan. Iets minder onwaarschijnlijk is een regering  van CDU/CSU en de Grüne. Naast dat de inhoudelijke verschillen groot zijn, heeft de fractievoorzitter van de Groenen echter al aangegeven dat hij een dergelijke constructie geen kansen geeft.

Daarmee lijkt de vorming van een grote coalitie (CDU/CSU en SPD) de meest waarschijnlijke optie. Het grote voordeel van dit scenario is dat ze zowel in de Bondsdag als in de Bondsraad (vergelijkbaar met de Nederlandse Eerste Kamer) een zeer ruime meerderheid hebben.  De onderhandelingen zullen naar alle waarschijnlijkheid moeilijk en langdurig gaan verlopen. Vooral de SPD bevind zich in een lastige positie. Wanneer de SPD geen steun geeft aan een grote coalitie, zullen ze als schuldige worden aangewezen voor het falen van de onderhandelingen. Indien ze wel steun geven bestaat het risico ondergesneeuwd te worden onder de kracht van Merkel. In de recente geschiedenis werden grote verliezen geleden door de voormalige coalitiepartners van Merkel (zowel de FDP in de huidige verkiezingen als de SPD in 2009). Ook bestaat binnen de SDP nog veel onenigheid over de te varen politieke koers.  Om draagvlak onder haar leden te behouden, heeft de SPD al aangekondigd dat een  eventueel akkoord goedgekeurd moet worden door een meerderheid van hun leden.

Op binnenlands beleid zijn de belangrijkste onderhandelpunten de manier waarop een minimumloon ingevoerd gaat worden, hoe de ‘Energiewende’ (omschakeling naar duurzame energie) gefinancierd gaat worden, en het SPD-voorstel om de belastingen op de hoogste inkomens te verhogen om daarmee investeringen in onder andere het onderwijs te bekostigen. Waar de CDU in eerste instantie met deze belastingverhogingen akkoord leek te kunnen gaan, heeft de partij zich hier in de afgelopen dagen fel tegen gekeerd. Voor Europa lijken de verwachte trage coalitiebesprekingen vooral slecht nieuws. Verdere institutionele vormgeving kan in de ijskast gezet worden totdat een nieuwe coalitie gevormd gaat worden. En dat laatste lijkt vooralsnog eerder een kwestie van maanden dan weken. Het standpunt van Duitsland inzake de bankenunie en verdere institutionele veranderingen (slechts kleine, noodzakelijke stappen zetten)  lijkt ook in het nieuwe beleid verankerd te gaan zitten. De opkomst van de AfD suggereert bovendien een groeiend Duits onbehagen jegens grootschalige Europese steunpakketten.

Delen:
Auteur(s)

naar boven