RaboResearch - Economisch Onderzoek

Zonder conditionele eurobonds krijg je de eurozone niet stabiel

Column

Delen:

Volgend jaar is het 25 jaar geleden dat ik een artikel publiceerde in het tijdschrift Economisch Statistische Berichten over het belang van centrale financiering van overheidstekorten in de EMU met wat men tegenwoordig aanduidt als eurobonds.[1] Het Verdrag van Maastricht moest toen nog worden vastgesteld en ik dacht in mijn enthousiasme dat ze mijn plannetje wel even mee zouden nemen. Dat is, zoals wij inmiddels hebben mogen ervaren, niet gebeurd. Naar mijn stellige overtuiging is dat een belangrijke reden waarom de eurocrisis zo uit de hand is gelopen. Het ligt uiteindelijk heel simpel. Zo lang financiële markten in de eurozone versnipperd zijn, hebben zij de mogelijkheid om de muntunie uit elkaar te spelen. De spanningen die zich vroeger, voordat de euro er was, kon ontwikkelen op de valutamarkten hebben zich verlegd naar de markt voor staatsleningen. In rustige tijden merk je daar niets van, maar in tijden van onrust loopt de zaak daardoor heel snel uit de hand.

Er is in de loop der tijden veel over het verschijnsel geschreven en dat zal ik hier niet herhalen. Inmiddels lijkt het erop dat er inderdaad eurobonds gaan worden ingevoerd, alleen is de vraag nog wanneer en op welke manier. Voor wat betreft het eerste hebben veel mensen nog het idee dat gemeenschappelijke financiering van overheidsschuld aan het eind, als de Europese integratie wordt voltooid, kan worden ingevoerd. Dat is volgens mij een gevaarlijke misvatting. Stabiele financiële markten zijn juist een essentiële randvoorwaarde voor verdere financiële integratie. Zonder eurobonds dreigt iedere lokale crisis via besmetting de hele eurozone te ontregelen. Dat zouden we nu toch wel eens mogen beseffen. Dan grijpt de ECB natuurlijk weer in, wat natuurlijk gewoon neerkomt op het via de ECB gemeenschappelijk maken van overheidsschuld, maar wel op een niet-transparante wijze, zonder democratische verantwoording en zonder echte conditionaliteit. Een duidelijk suboptimale situatie.

Ook de tweede vraag, die naar de beste wijze, is zeer belangrijk. Want als je de overheidsschuld binnen de EMU gemeenschappelijk maakt, ontneem je beleidsmakers een belangrijke prikkel om zich aan de Europese spelregels te houden. Daarom moeten eurobonds stevige prikkels bevatten om beleidsmakers op het juiste spoor te houden. En als landen zich niet aan die spelregels houden, moeten er automatische en strenge sancties komen. Anders krijg je meeliftgedrag van zwakke landen met de financieel sterke landen en dat is precies de reden waarom landen als Duitsland en Nederland tot dusver de boot hebben afgehouden. Alleen als het gebruik van eurobonds voordelen met zich meebrengt voor alle landen, dus niet alleen de financieel zwakke, maar ook de sterke landen, zullen eurobonds politiek haalbaar zijn. Dit is nog eens op hoofdlijnen uitgewerkt in de special ‘Thoughts on eurobonds’ die elders in deze kennismail is opgenomen. Een goed vormgegeven stelsel van conditionele eurobonds kan deze voordelen met zich meebrengen, maar een slecht ontworpen eurobondstelsel levert meer na- dan voordelen op. Dat lijkt de politiek zich nu ook te beseffen. Het zou mij daarom niet verbazen als het idee van de conditionele eurobonds volgend jaar, zo ongeveer op het moment dat het zijn 25-jarig jubileum viert, eindelijk de politieke aandacht krijgt die het verdient. Beter laat dan nooit, zullen we maar zeggen.

Voetnoot

[1] W.W. Boonstra (1989), Het EMU-fonds: ei van Columbus?, Economisch Statistische Berichten, 6 december 1989, pp. 1208 - 1215

Delen:
Auteur(s)
Wim Boonstra
RaboResearch Global Economics & Markets Rabobank KEO
06 5128 1405

naar boven