RaboResearch - Economisch Onderzoek

This article is also available in English

Nederland: het kan vriezen en het kan dooien

Conjunctuurbeeld

Delen:

De afgelopen weken was Nederland in de ban van het 'Knot-gevoel'. Is de economie gegroeid of gekrompen in het derde kwartaal? Op basis van de cijfers die nu voorhanden zijn, kan geen eenduidige conclusie worden getrokken.

Het Knot-gevoel

De afgelopen weken was Nederland in de ban van het 'Knot-gevoel'. Begin oktober riep de president van De Nederlandsche Bank dat hij, hoewel harde cijfers ontbreken, het gevoel had dat Nederland in het derde kwartaal van 2013 uit de recessie is gekomen. Ook wij rekenen erop dat Nederland in de tweede helft van dit jaar de recessie ach­ter zich laat, maar vragen ons af of dit al in het derde kwartaal het geval is geweest. Op 14 no­vem­ber, wanneer het CBS haar eerste raming voor de economische groei in het derde kwartaal publiceert, zullen we het weten. Op basis van de cijfers die nu voorhanden zijn, kan geen eenduidige conclusie worden getrokken. Dit is normaal bij een omslag in de conjunctuur.

Het gevoel van Knot is vooral gebaseerd op sentimentsindicatoren. Het producentenvertrouwen in de maakindustrie is in de afgelopen maanden sterk toegenomen (figuur 1). In oktober kwam dit zelfs uit op het hoogste niveau in ruim twee jaar tijd. Ook de inkoopmanagers­index (PMI) ver­be­terde sterk in de afgelopen maanden. In oktober kwam de index uit op 54,4, waarbij een getal boven 50 wijst op een groeiende productie. De verbeterde stemming zien we echter nog niet terug in de productie- en handelscijfers. In augustus daalde de productie van de Nederlandse maak­indus­trie met 1,7% (m-o-m). Het momentum, oftewel de groei van 3 maanden op 3 maanden, kwam uit op 0,4% en was daarmee ronduit teleurstellend. De totale industriële productie, waar naast de maakindustrie ook de mijnbouw en energiebedrijven deel van uitmaken, is in augustus met 2.3% toegenomen. Het momentum is met -4.2% echter sterk negatief. Dit wordt mede veroorzaakt door een sterke daling van de gasconsumptie. In augustus kwam het exportmomentum uit op 0,1% en het importmomentum op -1,1%. We verwachten dat het verbeterde sentiment onder producenten pas in het vierde kwartaal tot uitdrukking komt in het economische groeicijfer.

Tabel 1: Kerngegevens Nederland
Tabel 1: Kerngegevens Nederland Bron: Rabobank
Figuur 1: Producentenvertrouwen neemt toe
Figuur 1: Producentenvertrouwen neemt toeBron: CBS

Consumentenvertrouwen ging te paard en komt te voet

In de afgelopen maanden zijn consumenten eveneens minder pessimistisch geworden. In oktober kwam de indicator van het consumenten vertrouwen uit op -27 (figuur 2). Ondanks de ver­be­te­ringen blijft het niveau van het vertrouwen laag. Evenals bij het producentenvertrouwen, zijn de verbeteringen in het consumentenvertrouwen niet terug te zien in de harde economische cijfers. In augustus nam het particuliere consumptievolume opnieuw met 0,5% (m-o-m) af (gebaseerd op onze eigen seizoenscorrectie). Het momentum was met -0.9% eveneens negatief (figuur 3). Ondanks de minder negatieve stemming verwachten we niet dat de consumptie in de komende kwartalen aantrekt. Het beschikbaar inkomen blijft dalen en, hoewel het aantal huizentransacties toeneemt en de verandering in het driemaandsgemiddelde van de woningprijsindex in september voor het eerst positief was, laat een echt herstel van de transactieprijs van woningen vermoedelijk nog even op zich wachten. Het particuliere consumptievolume zal dan ook onder druk blijven staan.

Figuur 2: Consument minder pessimistisch
Figuur 2: Consument minder pessimistischBron: CBS
Figuur 3: Consumptie daalt nog steeds
Figuur 3: Consumptie daalt nog steedsBron: CBS, Rabobank

Arbeidsmarktsituatie nog niet stabiel

De situatie op de arbeidsmarkt is in de afgelopen maand nauwelijks veranderd. In september kwam de werkloosheid volgens de internationale definitie uit op 7% van de beroepsbevolking (figuur 4). Toch is dit, ons inziens, geen teken dat de arbeidsmarktsituatie stabiliseert. Hoewel het aantal bedrijfsfaillissementen in de afgelopen maanden fors lager lag dan in de eerste helft van het jaar, blijft het niveau hoog (figuur 5). De terugloop in faillissementen past in het plaatje van de minder negatieve economische ontwikkelingen die in het derde kwartaal van 2013 plaatsvonden en een mogelijk einde van de recessie. Van een robuust herstel van de economische groei zal voorlopig echter geen sprake zijn, waardoor het aantal faillissementen naar verwachting hoog blijft. Bedrijven zullen de kosten verder willen terugbrengen, waardoor de werkgelegenheid vermoedelijk verder daalt en de werkloosheid verder oploopt.

Figuur 4: Werkloosheid stijgt even niet
Figuur 4: Werkloosheid stijgt even nietBron: CBS
Figuur 5: Niveau faillissementen blijft hoog
Figuur 5: Niveau faillissementen blijft hoogBron: CBS
Delen:
Auteur(s)

naar boven