RaboResearch - Economisch Onderzoek

Schijnwereld

Column

Delen:

De eurocrisis laat zich snel noch gemakkelijk oplossen. Lonen en prijzen in Zuid-Europa zijn de afgelopen decennia te snel gestegen en de herwinning van het concurrentievermogen kost tijd en doet sociaal en economisch pijn. Logisch dus dat we open staan voor suggesties om dit proces op een snellere en vooral minder pijnlijke manier te volbrengen.

In willekeurige volgorde zijn er de afgelopen jaren de volgende oplossingen voorgesteld: landen zouden de euro tijdelijk moeten kunnen verlaten (een euro-holiday nemen), de muntunie zou moeten worden opgesplitst in een noordelijk en een zuidelijk deel (de neurozeuro oplossing), of de muntunie zou volledig moeten worden opgebroken. Waar al deze voorstellen mee worstelen is het feit dat ze op de korte termijn enorme economische chaos en een diepe Europese recessie veroorzaken. Tegelijkertijd doen ze de onomkeerbaarheid van de gemeenschappelijke munt teniet en creëren ze op lange termijn een groot risico voor de koers van de Europese economische integratie. Als landen die geen strak economisch beleid voeren worden beloond met een vorm van concurrentievervalsende muntdevaluatie
om dat te compenseren, dan leidt dat immers onvermijdelijk tot spanningen op het vrije verkeer van goederen en diensten.

Jurist André ten Dam heeft daarom een –naar eigen zeggen– out-of-the-box oplossing: behoud de euro als wettig Europees betaalmiddel, maar herintroduceer nationale munten om binnen landen transacties mee af te rekenen. Dit is de kern van The Matteo Solution (of TMS) die door Ten Dam al geruime tijd wordt uitgedragen maar waar politici en publicisten met het voorslepen van de eurocrisis ontvankelijker tegenover zijn gaan staan. 

Wat houdt TMS daadwerkelijk in? Een munt om internationaal mee te betalen en eentje om binnenlands mee te betalen. Dat is geen out-of-the-box oplossing, maar een parallelle munt. En die kennen we in Europa nog van de aanloop naar de euro, namelijk in de tijd van de ECU, de synthetische Europese munt die was samengesteld uit alle deelnemende munten. TMS is daarmee dus geen visionaire oplossing, maar in wezen slechts een afgestofte versie van een gepasseerd station.

Volgens Ten Dam stelt zijn voorgestelde parallelle munt landen met concurrentieproblemen in staat om de interne munt te devalueren ten opzichte van de euro. Ja, dat kan dan, al blijven bestaande schulden in zijn voorstel in euro luiden. Die worden dus minder draaglijk als de binnenlandse munt devalueert. Verder is het mechanisme van een devaluatie van de parallelle munt allerminst raketgeleerdheid, want dat kon ook in het verleden in de tijden van de ECU. Overigens heeft alleen al die mogelijkheid om te devalueren de ruimte geboden aan speculanten om de nationale munten tegen elkaar uit te spelen, wat de Europese wisselkoerscrisis van 1992/93 inluidde. 

Ten slotte zou in TMS het rentebeleid aan de situatie van een land kunnen worden aangepast, maar tegelijkertijd in handen blijven van de ECB. Dat is een contradictio in terminis. Wat TMS feitelijk voorstelt, is dat naast de gemeenschappelijke munt, ook het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB) wordt opgebroken. Het monetaire beleid en de geloofwaardigheid daarvan worden dan weer gewoon een nationale aangelegenheid. Kapitaalvlucht uit Zuid-Europa wordt dan niet meer opgevangen door het stelsel van centrale banken, maar mag in een klassieke betalingsbalanscrisis uitmonden.

TMS biedt haar sympathisanten het beste van twee werelden. Maar dan wel het beste van twee werelden die niet samen te voegen zijn, met vaste wisselkoersen die flexibel zijn, financiële stabiliteit die voort moet vloeien uit volatiliteit, een gemeenschappelijk rentebeleid dat we individueel bepalen. TMS biedt daarmee naar mijn rotsvaste overtuiging een schijnoplossing in een schijnwereld, verpakt in de al te wenselijke suggestie dat we onvermijdelijke, pijnlijke keuzes kunnen ontlopen. Laten we van 2013 vooral een jaar van de realiteit en echte oplossingen maken. 

Delen:
Auteur(s)
Allard Bruinshoofd
Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven