RaboResearch - Economisch Onderzoek

Jezelf gericht in de voet schieten

Column

Delen:

De kredietbeoordelaar Standard & Poor’s (S&P) heeft de kredietwaardigheid van Nederland eind november verlaagd. Daardoor behoort Nederland voor het eerst niet meer tot het steeds exclusiever wordende clubje van ‘triple-A’-landen. Een zoveelste voorbeeld van een overheid die zichzelf met haar economische beleid in de voet schiet. Deze keer niet door een extra bezuinigingsopgave -dat komt volgend jaar wel weer- maar vanwege de misperceptie door het kabinet van hoe financiële markten naar kredietwaardigheid kijken.

Minder kredietwaardig
De belangrijkste overweging voor S&P om de beoordeling van kredietwaardigheid voor de Nederlandse overheid te verlagen, vormen de tegenvallende groeiprestatie van de afgelopen jaren en het vooruitzicht op een relatief zwakke groei in de komende jaren. Vooral in vergelijking met andere triple-A-landen blijft de economische groei in ons land al enkele jaren achter. In die zin is de afwaardering wellicht meer gebaseerd op het recente verleden dan op de groeiverwachtingen. De oplopende schuld van de Nederlandse overheid was bij de beoordeling secundair. Logisch, want onze triple-A-buur Duitsland heeft immers een hogere schuld.

Velen delen het beeld van S&P over de Nederlandse economie. De bewijzen stapelen zich op dat de bezuinigingen van de afgelopen jaren de Nederlandse economie meer schade hebben toegebracht dan eerder gedacht. De binnenlandse bestedingen blijven in de komende jaren nog achter en de relatief zwakke groeivooruitzichten bemoeilijken het herstel van de overheidsfinanciën.

Maar niet alles is verkeerd
S&P geeft aan dat Nederland niet op verdere afwaarderingen hoeft te rekenen. De nu verkregen AA+-status is nog steeds behoorlijk kredietwaardig. Daarbij wijst de kredietbeoordelaar op de zaken die wel goed zijn in Nederland, zoals sterke instituties, de positieve netto externe vermogenspositie, een sterke concurrentiepositie en de politieke consensus die ook in lastige politieke en economische omstandigheden is gericht op begrotingsconsolidatie. S&P geeft aan dat de beoordeling kan worden verhoogd als de groeivooruitzichten significant verbeteren. Het risico van een verdere afwaardering ligt vooral in het verder oplopen van de staatsschuld naar de 80%.

Het effect dat de afwaardering van de Nederlandse kredietwaardigheid heeft op de hoogte van de rente die Nederland betaalt, zal waarschijnlijk meevallen. De nog steeds lage rente die de Nederlandse overheid betaalt op nieuw uitgegeven staatsobligaties ligt al geruime tijd meer in de buurt van die van Oostenrijk (AA+) dan die van Duitsland. De verschillen zijn daarbij klein.

Maar wel onnodig
Toch is de afwaardering jammer. Want wie hoort nu niet liever bij dat exclusieve clubje zeer kredietwaardige landen? En wanneer de markten minder liquide zijn of als er weer financiële stress ontstaat, zullen de gevolgen van de afwaardering ook echt voelbaar zijn.

En het is helemaal jammer omdat afwaardering niet nodig was geweest. Bij een betere en vooral tijdigere prognose van de problemen van de Nederlandse economie hadden dit en vorige kabinetten wellicht nog eens wat langer nagedacht voordat zij een jaren-tachtig recept van stal haalden.

Bij een zeer lage beleidsrente en vooral met de Nederlandse huishoudens die qua financiën klem zitten betekent bezuinigingen vrij snel minder economische groei. Dat zorgt weer voor lagere belastinginkomsten en dus tot een groter gat in de overheidsfinanciën. En erger nog, door lang vast te houden aan dit recept loopt de werkloosheid verder op en zien bedrijven geen enkele reden om meer te gaan investeren in de Nederlandse economie.

Daarmee zijn de bezuinigingsoperaties deels hun doel voorbij geschoten. Behoud van de hoogste status van kredietwaardigheid werd door het kabinet immers als belangrijke reden aangevoerd om door te gaan op het ingezette bezuinigingspad. Het was beter geweest meer te concentreren op het groeivermogen. Dan wordt een strategie van uit de schulden groeien weer gemakkelijker. Met dit beleid heeft het Nederlandse kabinet zichzelf zoals gezegd gericht in de eigen voet geschoten. En dat moet best pijn doen.

Verschenen als column op www.rabobank.nl/PrivateBanking - 6 december 2013

Delen:
Auteur(s)
Hans Stegeman
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
088 726 7864

naar boven