RaboResearch - Economisch Onderzoek

Nederland blijft in recessie

Economisch commentaar

Delen:

De Nederlandse economie bleef in het tweede kwartaal van 2013 in recessie. De krimp was wel kleiner dan in de voorgaande kwartalen. In de tweede helft van het jaar verwachten wij een einde van de recessie. Maar van significant economisch herstel zal dit en volgend jaar nog geen sprake zijn en de bezuinigingsdiscussie zal de komende tijd blijven voortwoeden. 

Het Nederlandse BBP-volume nam in het tweede kwartaal van 2013 met 0,2% af ten opzichte van het voorgaande kwartaal (figuur 1). Behoudens een kwartaal van groei in het tweede kwartaal van 2012 is de Nederlandse economie al sinds het tweede kwartaal van 2011 in recessie. Het krimptempo nam in het afgelopen kwartaal wel af ten opzichte van de drie voorgaande kwartalen. De particuliere consumptie­volume nam met 0,8% k-o-k fors af, nadat de krimp ervan door hoog gasverbruik in het koude eerste kwartaal juist beperkt was gebleven. De overheidsbestedingen namen iets minder hard af dan in het eerste kwartaal. De bedrijfsinvesteringen namen na een forse krimp in het eerste kwartaal weer iets toe maar de woninginvesteringen daalden gestaag verder. De export groeide met 0,4% iets sneller dan de 0,1% groei in het eerste kwartaal, gedreven door hernieuwde groei van de dienstenuitvoer. De import nam 0,1% toe terwijl in het eerste kwartaal nog sprake was van een forse krimp. Daar staat echter tegenover dat de voorraadvorming in het eerste kwartaal de BBP-groei lager deed uitkomen terwijl in het tweede kwartaal een positieve bijdrage van 0,5%-punt geleverd werd. De op- en afbouw van voorraden zien we regelmatig terug in een forse groei- en krimp van de import. De kleinere groeibijdrage van de netto-export duidt dan ook niet op minder steun voor de economie van de buitenlandse handel.

Hoop op hogere uitvoergroei

De hoge groeicijfers voor het tweede kwartaal in de VS, het VK, Duitsland en Frankrijk en de signalen dat ook de tweede helft van het jaar in die landen hogere economische groei zal laten zien is goed nieuws voor de Nederlandse uitvoer. Voor een analyse van de groeicijfers voor het eurogebied zie Macro Comment 13/21. De beperkte uitvoergroei in de afgelopen kwartalen kwam van diensten en wederuit­voer. De uitvoer van in Nederland geproduceerde goederen is sinds het midden van 2011 echter nauwe­lijks nog gegroeid (figuur 2).

Figuur 1: BBP-volume naar bestedingen
Figuur 1: BBP-volume naar bestedingenBron: CBS
Figuur 2: Uitvoervolume naar type
Figuur 2: Uitvoervolume naar typeBron: CBS

De hogere economische groei in belangrijke handelspartners kan daar in de tweede helft van het jaar verandering in brengen. Wij verwachten dan ook dat de exportgroei aan zal trekken en voor een belangrijker deel weer zal bestaan uit de uitvoer van in Nederland geproduceerde goederen. Voor economische groei is dat van het grootste belang, want binnenlands geproduceerde goederen kennen een grotere toegevoegde waarde. Een verdere daling van de binnenlandse bestedingen zal het economische herstel echter tegenhouden. Wij voorzien een einde aan de recessie in de tweede helft van dit jaar maar verwachten per saldo stagnatie van het productievolume in 2014.

Werkloosheid stijgt gestaag verder

Het werkloosheidspercentage steeg in juni naar 7% van de beroepsbevolking. Het tempo van de werkloosheidsstijging blijft relatief hoog (figuur 3). Net als in eerdere maanden daalde de werk­gelegenheid gestaag verder. De beroeps­bevol­king nam in juli niet toe. Maar over de drie maanden tot juli bekeken is de oploop van de werkloosheid nog steeds te wijten aan een com­binatie van dalende werk­gelegenheid en een stijging van de beroeps­bevolking. Omdat wij de komende anderhalf jaar geen economische groei verwachten voorzien wij een verdere stijging van de werkloosheid.

Figuur 3: Werkloosheid loopt verder op

Figuur 3: Werkloosheid loopt verder op

Bron: CBS

CPB negatiever

Het CPB bracht vandaag de raming uit die als basis zal dienen voor de begroting voor 2014, die op Prinsjesdag gepresenteerd wordt. Voor 2013 waren de CPB-economen een ¼%-punt negatiever dan in juni (-1¼%) en ook voor komend jaar verwacht het CPB een kwartje minder BBP-groei (¾%). Deze bijstellingen zijn voornamelijk veroorzaakt door de nieuwe realisatiecijfers over de BBP-groei en werk­loos­heid. Voor 2014 heeft het CPB de raming voor de werkloosheid opwaarts bijgesteld (naar 7½%) waardoor ook het beschikbaar inkomen en dus het particuliere consumptievolume in 2014 lager uitkomt. Mede als gevolg van die lagere groeivooruitzichten werd ook de voorspelling van het begrotingstekort neerwaarts bijgesteld, naar respectievelijk -3,0% in 2013 en -3,9% in 2014.

Het CPB heeft in haar berekeningen nog geen rekening gehouden met de naar verwachting 6 mld euro aan extra bezuinigingen. Die zullen er naar onze verwachting toe leiden dat ook in 2014 nog geen sprake zal zijn van econo­misch herstel. Bovendien wordt met een ex ante bezuiniging van 6 mld waarschijnlijk ook de begrotingsdoel­stel­ling van -3%-BBP niet wordt gehaald.

Voortgaande begrotingsdiscussie

Omdat 6 mld euro bezuinigen voldoende inspanning is om aan de aanbeveling van de Europese Commissie te voldoen zal Nederland volgend jaar waar­schijn­lijk wederom een jaar uitstel krijgen voor het terugdringen van het tekort tot onder de 3%. Maar omdat dit pas in de zomer van 2014 besloten zal worden is de kans groot dat er net als afgelopen voorjaar weer veel discussie zal ontstaan over het al dan niet nodig zijn van aanvullende bezuinigingen.

De komende weken en maanden zullen eerst nog in het teken blijven staan van discussies over nieuwe bezuinigingen voor 2014. Daarbij bemoeilijkt de huidige politieke constellatie – met een kabinet dat geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer – de snelheid en daadkracht van besluitvorming. Samen met de stagnerende binnenlandse bestedingen, oplopende werkloosheid en toch een al negatief sentiment vormt dit een onsmakelijke cocktail. De Nederlandse economie heeft behoefte aan beleidsrust, maar dat zit er voorlopig nog niet in. 

Delen:
Auteur(s)
Tim Legierse
Rabobank KEO
030 21 62666
Hans Stegeman
RaboResearch Nederland Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven