RaboResearch - Economisch Onderzoek

Nederland: werkloosheid neemt verder toe

Economisch commentaar

Delen:

Het seizoensgecorrigeerde werkloosheidspercentage kwam in maart uit op 6,4, een stijging van 0,2%-punt ten opzichte van februari. Dit past in de trend van een toenemende werkloosheid die al sinds medio 2011 aan de gang is. De afgelopen maanden nam de werkloosheid echter versneld toe, vooral doordat naast het hogere arbeidsaanbod nu ook de werkgelegenheid krimpt.

Het CBS maakte vandaag bekend dat de werkloosheid in maart opnieuw is toegenomen. Het aantal werklozen kwam volgens de door Eurostat gehanteerde definitie uit op 573.000 (6,4% van de beroepsbevolking; figuur 1). Dit impliceert een stijging van 23.000 (0,2%-punt) ten opzichte van februari. Dergelijke hoge werkloosheidsniveaus zijn sinds 1996 niet meer waargenomen.

In het eerste kwartaal bedroeg de gemiddelde maandelijkse stijging van de werkloosheid 18.000 personen. Het gemiddelde werkloosheidspercentage was in het eerste kwartaal 6,2, ten opzichte van 5,6 in het laatste kwartaal van 2012.

De werkloosheidsstijging in maart kwam vooral voort uit het hogere arbeidsaanbod. De beroepsbevolking (15-75 jaar) nam toe met 21.000 tot 8.944.000. In het eerste kwartaal nam de beroepsbevolking maandelijks gemiddeld met 5.000 personen toe. De toename in de beroepsbevolking is echter al langer aan de gang; sinds medio 2011 stijgt de beroepsbevolking bijna onophoudelijk.

Het arbeidsaanbod blijkt vooral hard te stijgen onder jongeren (15-25 jaar) en ouderen (45-75 jaar). Dat het arbeidsaanbod onder jongeren is toegenomen, komt mogelijk doordat veel van hen er vlak na de crisis voor kozen om langer door te studeren om hun arbeidsmarktpositie te versterken en te wachten op betere tijden. Een deel van hen stroomde in 2011 en 2012 alsnog de arbeidsmarkt op. Bovendien is doorstuderen als gevolg van de bezuinigingen duurder geworden. Daardoor is de optie om terug te keren naar de collegebanken voor veel werkloze jongeren minder aantrekkelijk.

Het stijgende arbeidsaanbod onder ouderen heeft vooral te maken met de vergrijzing en de uitfasering van vroegpensioenregelingen. Omdat de groep ouderen in omvang ruim twee keer zo groot is als de groep jongste deelnemers op de arbeidsmarkt, heeft het hogere aanbod van ouderen een groter effect op de werkloosheidsontwikkeling dan het stijgende aanbod onder jongeren.

Figuur 1: Werkloosheid stijgt al geruime tijd
Figuur 1: Werkloosheid stijgt al geruime tijdBron: CBS
Figuur 2: Krimp in werkgelegenheid versnelt
Figuur 2: Krimp in werkgelegenheid versneltBron: CBS

De werkgelegenheid nam in maart met 2.000 personen af tot 8.371.000. Daarmee had de werkgelegenheidsontwikkeling in maart een veel minder belangrijk aandeel in de werkloosheidsstijging dan de ontwikkeling van het arbeidsaanbod. De gemiddelde maandelijkse krimp van de werkgelegenheid was in het eerste kwartaal van 2013 met 13.000 personen echter een stuk sterker. De werkgelegenheid, die tot medio 2012 nog redelijk op peil was gebleven, kromp in de tweede helft van vorig jaar in versneld tempo (figuur 2). Oorzaak is de tegenvallende economische activiteit, waardoor de bezettingsgraad van bedrijven nog steeds laag is en winsten onder druk staan. Dit begint in toenemende mate zijn weerslag te krijgen op het personeelsverloop.

Het voorzichtige economische herstel dat zich in de loop van dit jaar naar verwachting zal voltrekken, is naar alle waarschijnlijkheid onvoldoende om een stijging van de werkgelegenheid te bewerkstelligen. Daardoor verwachten wij een verdere stijging van de werkloosheid. Volgens onze huidige voorspelling komt deze voor 2013 gemiddeld uit op 6½%. Door de snelle stijging van de werkloosheid in de afgelopen maanden is er echter een reële kans dat de werkloosheidsverwachting opwaarts zal worden bijgesteld. In 2014 loopt de werkloosheid naar verwachting nog iets verder op, waarbij de werkgelegenheid pas vanaf de tweede helft van 2014 groeit. Volgens onze huidige raming komt de werkloosheid dan in 2014 als geheel uit op 7%.

Delen:
Auteur(s)

naar boven