RaboResearch - Economisch Onderzoek

Catastrofias, Peerlusconi en Panicos

Column

Delen:

Voormalig president van de Cypriotische centrale bank, Athanasios Orphanides, geeft in een openhartig interview in het Britse opinieblad The Economist een onthutsende reconstructie van de Cypriotische redding die een crisis werd. Als centraal bankier tot mei 2012 en hoogleraar aan het Amerikaanse MIT sindsdien combineert hij een gedetailleerde kennis van zaken met een gepaste afstand om daar nu over te kunnen spreken.

Catastrofias

De kern van het Cypriotische probleem ligt volgens hem meer bij de overheid dan bij de sterk uitgedijde bankensector. De communistische Demetris Christofias bekommerde zich vanaf zijn aantreden begin 2008 niet om de sterke verslechtering van de overheidsfinanciën en zette het land  zo op een budgettaire ramkoers. Feitelijk legde hij hiermee een uitstekende voedingsbodem waarop een onvoorziene schok gemakkelijk zou kunnen uitgroeien tot een volwaardige crisis. De Duitse krant Der Spiegel gaf hem hiervoor al de bijnaam Catastrofias. De onvoorziene schok deed zich voor in de vorm van een herstructurering van Griekse staatsobligaties in private handen, die begin 2012 werd doorgevoerd en die Cypriotische banken hard trof. Sindsdien zijn Cypriotische banken nagenoeg geheel afhankelijk geworden van steun van de ECB en de Cypriotische centrale bank. Ingrijpen in dit of een nog vroeger stadium had veel minder omvangrijk kunnen zijn, maar was volgens Orphanides voor de regering onverteerbaar vanwege de vereiste bezuinigingen die hiermee zouden worden afgedwongen. De Cypriotische overheidsfinanciën waren inmiddels dermate slecht dat Cypriotische staatsobligaties medio 2012 de junk status kregen en daarom door Cypriotische banken niet meer konden worden gebruikt als onderpand voor noodleningen bij de ECB. De onvermijdelijke officiële aanvraag om hulp van de Troika kwam pas in juni 2012 en de onderhandelingen hierover verliepen bovendien uitermate moeizaam.

Peerlusconi

Met het aftreden van Christofias en het aantreden van de conservatieve Nicos Anastasiades kon dit proces pas in maart 2013 worden vlotgetrokken. Inmiddels werd de discussie echter vanuit Duitsland gepolitiseerd door te wijzen op het in effectieve zin steunen van Russische spaarders met Europese (lees: Duitse) belastingmiddelen. Uit die hoek zou volgens Orphanides de eis van afstempelen op spaargeld zijn gekomen. Vooral SPD‘er Peer Steinbrück –in september de belangrijkste uitdager van Angela Merkel en vanwege onhandige uitspraken over de Italiaanse verkiezing al omgedoopt tot Peerlusconi– maakte zich hier sterk voor. Cyprus zelf had baat bij het afstempelen op de kleine spaarders, namelijk om grote Russische spaarders deels te ontzien en de hoop op Russische steun levend te houden. Aldus kende de eerste versie van het Cypriotische reddingspakket een bijdrage van alle spaarders bij Cypriotische banken, óók voor spaargeld dat onder de dekking van het depositogarantiestelsel viel (spaartegoeden tot € 100.000). Hier moet overigens wel bij worden gezegd dat in de week tussen de eerste en tweede versie van het pakket alle betrokkenen zich met zeer veel inzet distantieerden van deze maatregel. Er was dus iets goed mis gegaan in de onderhandelingen.

Panicos

Inmiddels is Cyprus (voorlopig) gered met een aangepast steunpakket waarin alleen grotere spaarders (met hun tegoeden boven € 100.000) bijdragen en dan alleen bij die banken waar de problemen het grootst zijn. Een veel beter te rechtvaardigen pakket, waarbij bovendien de depositogarantie tot € 100.000 gestand wordt gedaan. Maar ik vrees dat de schade van het in eerste instantie willen breken van deze belofte daarmee niet is hersteld. Mario Draghi heeft in deze context de herstructurering van de Griekse schuld al eens bestempeld als het Europese Lehman-moment, daarmee doelend op de paniekreactie die deze veroorzaakte en die ver buiten de Griekse obligatiemarkten voelbaar was. Het openlijk morrelen aan de depositogarantie heeft naar mijn mening eenzelfde effect, ook al zijn de kleinere spaarders in het uiteindelijke plan ontzien. Spaarders in andere zwakkere eurolanden kijken wellicht nog eens extra goed naar mogelijkheden om hun spaarcenten veiliger te stallen, terwijl de druk om geld van banken weg te halen bij nieuwe crisismomenten hierdoor alleen maar zal toenemen.

Ondertussen moet de huidige Cypriotische centrale-bankpresident zijn land nu al behoeden voor een leegloop van spaargeld. Met het nodige kunst- en vliegwerk en cruciale beperkingen op het vrije verkeer van geld lijkt dat te lukken. Zijn naam? Demetriades… Panicos Demetriades.

Delen:
Auteur(s)
Allard Bruinshoofd
Rabobank KEO
030 21 62666

naar boven